Πέμπτη 25 Νοεμβρίου 2021

Η Δάφνη Πατακιά μας μιλά για τη νέα ταινία του Βερχόφεν με θέμα τον έρωτα ανάμεσα σε δύο καλόγριες: «Τα μοναστήρια ήταν χώρος απελευθέρωσης»

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Συναντήσαμε την νεαρή ηθοποιό, η οποία κάνει ήδη μια σημαντική καριέρα στην Ευρώπη και πρωταγωνιστεί στη νέα ταινία του Πολ Βερχόφεν («Βασικό ένστικτο») που λέγεται «Μπενεντέτα» με θέμα την ερωτική σχέση ανάμεσα σε δύο καλόγριες σε ένα μοναστήρι του 17ου αιώνα. Από αύριο στις αίθουσες

της Χρυσούλας Παπαΐωάννου

Η Δάφνη Πατακιά, η οποία γεννήθηκε στις Βρυξέλλες από Έλληνες γονείς, είναι ένα φοβερά ταλαντούχο πλάσμα με ένα πανέμορφο μουτράκι, που βγάζει γλυκύτητα και ίσως κάποια αθωότητα. Τρομερά συμπαθής και ευγενική, χαρούμενη και φωτεινή, γίνεται οικεία ήδη στα πρώτα λεπτά που την συναντάς.

Mimic του Γιώργου Λάνθιμου
Mimic του Γιώργου Λάνθιμου

Πατάει όμως, τα πόδια της γερά στην γη, παρόλο που κάνει ήδη μια πολλά υποσχόμενη καριέρα στην Ευρώπη και έχει συνεργαστεί με πολλούς διάσημους σκηνοθέτες, από τον δικό μας Γιώργο Λάνθιμο (στην μικρού μήκους «Mimic») και τον Τόνι Γκάτλιφ («Μποέμικη ψυχή» όπου έμαθε από χορό της κοιλιάς μέχρι ρεμπέτικα και τζουρά), μέχρι τον Πολ Βερχόφεν στην νέα του ταινία, «Μπενεντέτα» που προβλήθηκε πριν από λίγες ημέρες στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, όπου και συναντήσαμε την Δάφνη Πατακιά, και από αύριο, Πέμπτη, βγαίνει στις αίθουσες. Στην ταινία, εκτός από την Δάφνη Πατακιά και την Βιρζινί Εφιρά, πρωταγωνιστεί η σπουδαία ηθοποιός Σαρλότ Ράμπλινγκ.

Δάφνη Πατακιά 2

Η ταινία έχει στην καρδιά της την ερωτική σχέση δύο μοναχών του 17ου αιώνα και βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα. Η Δάφνη Πατακιά υποδύεται την Μπαρτολομέα μια νεαρή η οποία μπαίνει στο μοναστήρι της Πέσκια στην Τοσκάνη για να γλιτώσει από τον πατέρα και τα αδέρφια της που την βιάζουν. Εκεί ξεκινάει μια παθιασμένη ερωτική σχέση με την Μπενεντέτα μια «χαρισματική» νεαρή που βλέπει οράματα με τον Χριστό. Ο ερωτισμός, η θρησκεία, η πίστη, η εκκλησία, όλα μπαίνουν σε αυτήν την ιστορία από τον εκκεντρικό και σίγουρα πολύ ιδιαίτερο δημιουργό, Πολ Βερχόφεν, τον σκηνοθέτη των ταινιών «Βασικό Ένστικο», «Showgirls», «Ολική Επαναφορά», «Ρόμποκοπ», κ.α.

Παρατηρώ κάποια στιγμή ότι τα γυαλιά μυωπίας της Δάφνης Πατακιά, μεγάλα με χρυσό σκελετό, λίγο vintage, μου θυμίζουν αυτά που φορούσε στην ταινία του Αλέξανδρου Βούλγαρη, το «Winona». Της το λέω, και φωτίζεται το πρόσωπο της. Το αγαπά το ελληνικό σινεμά η Δάφνη Πατακιά. Για αυτό και λέει με βεβαιότητα, ότι όσες ταινίες και να κάνει στην υπόλοιπη Ευρώπη, θέλει να συνεχίσει να δουλεύει με Έλληνες σκηνοθέτες. Κρατήστε το όνομα της: Δάφνη Πατακιά.

Ήδη από τα πρώτα λεπτά της ταινίας ακούμε τη φράση «το σώμα σου είναι ο χειρότερος εχθρός σου, δεν πρέπει να νοιώθεις καλά μέσα σε αυτό». Από την αρχή ο Πολ Βερχόφεν εισαγάγει ως θέμα της ταινίας την αποκήρυξη του σώματος και της σεξουαλικότητας από την εκκλησία.

«Εσύ ένοιωσες ότι το θέμα της ταινίας είναι αυτό;»

Είναι και αυτό. Έτσι, δεν είναι;

«Αυτό που βρίσκω πολύ ενδιαφέρον στην ταινία είναι ότι νοιώθω σαν να μην υπάρχει ένα συγκεκριμένο θέμα. Και επίσης, το ότι δεν κατατάσσεται εύκολα σε κάποιο είδος. Βρίσκεται συνέχεια σε μια πολύ λεπτή γραμμή ανάμεσα στο κιτς, το δράμα, την κωμωδία. Η ίδια η ταινία υπονομεύεται συνεχώς. Σε αποσταθεροποιεί συνέχεια και αλλάζει θέμα από τη μία σκηνή στην άλλη. Αυτό που αναφέρεις είναι ένα από τα θέματα, το σώμα, ο πόθος. Διάβασα το βιβλίο στο οποίο στηρίχτηκε το σενάριο, το «Immodest acts» («Άσεμνες Πράξεις: Η Ζωή μιας Λεσβίας Καλόγριας στην Αναγεννησιακή Ιταλία») της Τζούντιθ Μπράουν, Έψαχνε λοιπόν, τα πρακτικά μιας δίκης του 16ου αιώνα κάπου στην Τοσκάνη και έπεσε σε λεπτομέρειες μιας άλλης δίκης, της Μπενεντέτα, για την οποία υπήρχαν πολύ λίγα στοιχεία και συνέβη τον 17ο αιώνα. Ο κλητήρας του δικαστηρίου που κρατούσε τα πρακτικά είχε τόσο σοκαριστεί που έγραφε με τρεμάμενο χέρι. Δεν μπορούσαν τότε να φανταστούν ότι δύο γυναίκες μπορεί να είχαν σχέση, να ερωτευτούν, να κάνουν έρωτα. Δεν υπήρχε καν τιμωρία για αυτό. Η Μπράουν έψαξε την υπόθεση και τελικά το βιβλίο της είναι σαν αστυνομικό γιατί αυτή μαθαίνει και βρίσκει στοιχεία για την Μπενεντέτα. Τα μοναστήρια-που στο μυαλό μου είναι ένας κλειστός χώρος και μου βγάζει εγκλεισμό- εκείνη την εποχή ήταν χώρος απελευθέρωσης για τις γυναίκες. Κυρίως επειδή οι περισσότερες- όπως και η Μπαρτολομέα που υποδύομαι, φεύγει από το σπίτι της, τον πατέρα και τα αδέρφια της που την βιάζουν και γενικά από την κοινωνία που δεν της αφήνει κανένα περιθώριο ελευθερίας-μέσα στα μοναστήρια μπορούσαν να μάθουν να γράφουν και να διαβάζουν, και όπως βλέπουμε και στην δική μας περίπτωση, είχαν τελικά και σχέσεις μεταξύ τους. Οπότε αυτό που έλεγες στην αρχή, η φράση που ακούγεται «το σώμα σου είναι ο εχθρός σου», έχει και μια άλλη διάσταση. Αυτές οι γυναίκες στα μοναστήρια ήταν πιο απελευθερωμένες. Αυτό που βλέπουμε στην ταινία είναι γυναίκες που θέλουν την εξουσία και επιθυμούν να έρθουν σε επαφή με το σώμα τους».

935228 10151696670045555 1887800974 n

Υπάρχει όμως, η δαιμονοποίηση της σχέσης με το σώμα που φιλτράρεται μέσα από την πίστη και τη θρησκεία. Άλλωστε, ο χαρακτήρας της Σαρλότ Ράμπλιγκ, δηλαδή η ηγούμενη του μοναστηριού λέει «κανένα θαύμα δε γίνεται στο κρεβάτι» και αυτό βεβαίως, δημιουργεί αυτομάτως συνειρμούς για την διαχρονική καταπιεσμένη γυναικεία σεξουαλικότητα.

«Ναι, είναι διαχρονικό θέμα. Ακόμα και το πώς απεικονίζεται η σεξουαλικότητα των γυναικών στο σινεμά είναι αρκετά προβληματικό. Αλλά αυτό ακούγεται σαν τίτλος και δεν μου αρέσει. Δυστυχώς όμως, βλέπουμε ότι ακόμα η γυναίκα παρουσιάζεται ως αντικείμενο πόθου, κι όχι η ίδια ως υποκείμενο».

Η ταινία έχει στον πυρήνα της την αυτοδιάθεση του σώματος και έχει ενδιαφέρον ότι ο Βερχόφεν καταπιάνεται με αυτό το θέμα σε μια εποχή που συζητάμε πολύ για το σώμα και την αυτοδιάθεση, μιλάμε για την κακοποίηση, τη σεξουαλική παρενόχληση, την εποχή του metoo, κτλ.

«Βεβαίως, αλλά δεν είναι αυτό το μόνο θέμα της ταινίας. Αυτό που είναι πολύ σημαντικό για μένα είναι ότι έχουμε να κάνουμε με γυναίκες πρωταγωνίστριες με πολύπλοκους χαρακτήρες. Ακόμα και ηθικά δεν συμφωνείς απαραίτητα με τις επιλογές τους. Δηλαδή δεν χρειάζεται σε όλες τις ταινίες οι γυναίκες να είναι σούπερ ηρωίδες ή να συμφωνείς με την ηθική τους. Και εδώ, στην «Μπενεντέτα» πολλές φορές, βρίσκονται σε οριακές καταστάσεις, αλλά τουλάχιστον δεν είναι θύματα μιας κατάστασης. Αυτό που μου αρέσει πολύ στο σινεμά του Βερχόφεν είναι ότι πάντα οι γυναικείοι χαρακτήρες-όπως και στην «Μπενεντέτα» όπου οι γυναίκες έχουν υποστεί πολλά-δεν μπαίνουν σε ρόλο θύματος. Παίρνουν οι ίδιες τις αποφάσεις. Και η Μπαρτολομέα που υποδύομαι, η οποία έχει βιαστεί από τον πατέρα και τα αδέρφια της και ξεφεύγει από αυτούς όταν μπαίνει στο μοναστήρι, δεν θυματοποιείται. Παίρνει τα ηνία της ζωής της, είναι συνέχεια σε επαφή με το σώμα της και τα θέλω της. Και αυτό είναι ένα από τα θέματα της ταινίας».

Είναι η τρίτη φορά που μου λες τη φράση «ένα από τα θέματα της ταινίας». Για να ανακεφαλαιώσουμε λοιπόν, ποιά είναι τα θέματα της ταινίας για εσένα;

«Είναι πολλά και εξαρτάται από ποιά οπτική θα δεις την ταινία, με ποιόν συζητάς για αυτή, τι ευαισθητοποιεί τον καθένα, κ.α. Μιλάει και για την πίστη και την σχέση μας με τη θρησκεία, έχει πολιτικό υπόβαθρο».

Η Μπαρτολομέα πάντως είναι αγρίμι. Δυναμική, ατίθαση, αυθάδης, με όρεξη για τη ζωή που αντανακλάται βέβαια, και στις σεξουαλικές της επιθυμίες.

«Είναι ειλικρινής με αυτά που θέλει και τολμά να τα κυνηγήσει. Αλλά αυτό που μου αρέσει περισσότερο είναι αυτό που λέγαμε πριν. Καμία από τις γυναίκες της ταινίας δεν μπαίνει στον ρόλο του θύματος».

81742608 10156540687526191 7371872422221316096 n

Εσύ πιστεύεις στο Θεό;

«Δύσκολη ερώτηση. Νομίζω πως πιστεύω σε πολλά πράγματα και είμαι ανοιχτή στην πίστη, όχι όμως, αναγκαστικά σε κάποια θρησκευτική πίστη».

Σε παλιότερη συνέντευξη σου είχες πει ότι όταν συνεργάστηκες με τον Γιώργο Λάνθιμο στο «Mimic» δεν είπατε και πάρα πολλά για τον ρόλο σου, δεν υπεραναλύσετε αυτό που ζητούσε από εσένα. Έτσι δουλέψατε και με τον Πολ Βερχόφεν ή κουβεντιάζατε πολύ;

«Όχι δεν το κουβεντιάσαμε πολύ. Ο Βερχόφεν επίσης, δεν ασχολείται με την ψυχολογία του χαρακτήρα. Όταν τον ρώτησα εάν θα κάνουμε πρόβες, μου απάντησε «You know what to do». Δεν ήξερα βέβαια καθόλου…».

Επομένως, δείχνει εμπιστοσύνη στους ηθοποιούς που επιλέγει. Στο ένστικτο τους λες ότι στηρίζεται;

«Ναι και αυτό είναι απελευθερωτικό. Τον άκουσα κάποια στιγμή να λέει σε κάποιον στο πλατό «το γύρισμα είναι μια δημοκρατική διαδικασία» στα γαλλικά με ολλανδική προφορά. Πραγματικά. Ζητούσε από όλους τη γνώμη τους για διάφορα πράγματα. Και μένα ορισμένες φορές με ρωτούσε «τι πιστεύεις για τα φώτα σε αυτή τη σκηνή;». Ή για τα κοστούμια. Ρωτούσε και άκουγε πραγματικά. Στην αρχή λοιπόν, δεν έλεγε πολλά και μας άφηνε να λειτουργήσουμε με το ένστικτο μας, στη συνέχεια έδινε, με τον τρόπο του, οδηγίες. Γενικά, δουλεύοντας μαζί του ένοιωθες τεράστια ελευθερία αλλά και ότι ήσουν μέρος της δημιουργίας παρόλο που είχε απόλυτα ντεκουπαρισμένα τα πλάνα, κάτι το οποίο ίσως φαίνεται περιοριστικό. Τα γυρίσματα των σκηνών κρατούσαν πολύ λίγο. Ήταν όλα μονταρισμένα στο μυαλό του. Μπορεί να κάναμε γύρισμα μια σκηνή όπου απλά έλεγες «καλά, ευχαριστώ» γιατί ήξερε ότι μόνο αυτό θα κρατήσει στο τέλος. Αυτό βέβαια, ήταν δύσκολο σαν άσκηση γιατί έπρεπε να κρατηθείς στο ίδιο συναισθηματικό επίπεδο γυρνώντας σύντομες σκηνές όλη μέρα, και πηγαίνοντας από τη μία στην άλλη. Και πολλές φορές αναιρούσε τις οδηγίες που έδινε. Δηλαδή μου έλεγε «το κάνεις αυτό επειδή την αγαπάς». Έκανε δυό βήματα, επέστρεφε και μου έλεγε ή «μπορεί και όχι»».

Δεν μπορώ να αποφύγω την κλισέ ερώτηση εάν ένιωσες άβολα με τις ερωτικές σκηνές. Η αλήθεια είναι ότι στην ιστορία του κινηματογράφου δεν είναι λίγες οι ηθοποιοί που έχουν εξομολογηθεί χρόνια μετά το γύρισμα μιας ταινίας πόσο άσχημα αισθάνθηκαν ή μετάνιωσαν για ερωτικές σκηνές.

«Όχι δεν ένοιωθα άβολα. Φυσικά είναι δύσκολες τόσο οι ερωτικές σκηνές όσο και αυτές που έχουν γυμνό. Και πρέπει να υπάρχει λόγος για να υπάρχουν τέτοιες σκηνές σε μια ταινία. Δεν ήταν δύσκολο γιατί ήδη στην πρώτη συνάντηση μου με τον Βερχόφεν μου έφερε τα story board με τις ερωτικές σκηνές και όσες είχαν γυμνό. Ήξερα ακριβώς που θα είναι η κάμερα αλλά και πώς θα είναι το βλέμμα του πάνω σε αυτές. Επειδή είχα δει τις ταινίες του του είχα πολύ εμπιστοσύνη. Δεν είναι ηδονοβλεπτικό το βλέμμα του παρόλο που είναι γνωστό ότι στις ταινίες του έχει πολλές ερωτικές σκηνές».

Καταρχάς είναι ο σκηνοθέτης της ταινίας «Βασικό ένστικτο».

«Μιας και αναφέρεσαι στο «Βασικό ένστικτο» αυτό που έχει πολύ ενδιαφέρν σε αυτήν την ταινία είναι ότι η ερωτική σκηνή δεν υπάρχει για να λειτουργήσει ως αισθησιακή σκηνή, δεν ερεθίζεσαι ποτέ. Είναι το αποκορύφωμα του θρίλερ και της αγωνίας γιατί δε σκέφτεσαι «πω πω πώς κάνουν έρωτα» αλλά ότι είναι δίπλα ο παγοκόφτης και αγχώνεσαι, περιμένεις να πάρει η Σάρον Στόουν τον παγοκόφτη και να αρχίσει να μαχαιρώνει τον Μάικλ Ντάγκλας. Οπότε, η ερωτική σκηνή υπηρετεί έναν άλλο σκοπό στο σενάριο. Ή ας πούμε στο «Showgirls» η ερωτική σκηνή είναι τόσο υπερβολική που είναι αστεία, πολύ κιτς. Και εδώ, στην «Μπενεντέτα» νοιώθω ότι υπάρχει χιούμορ και ελαφρότητα στις ερωτικές σκηνές. Έχει τον τρόπο του ο Βερχόφεν σε αυτές τις σκηνές και έχει να κάνει και με το πώς τοποθετεί την κάμερα του, σαν να είσαι μαζί με τις κοπέλες. Δεν τις κοιτάς από απόσταση, ούτε ηδονοβλεπτικά ώστε να γίνονται αντικείμενο του πόθου. Καταλαβαίνεις τι θέλουν, πώς νοιώθουν».

Ποιά είναι τα επόμενα σχέδια σου;

«Συνεργάστηκα σε μια την Αντέλ Εξαρχόπουλος και είμαι πολύ χαρούμενη, γιατί είναι φοβερή, στην ταινία «Les cinques diables» («Five devils») της Lea Mysious, η οποία έχει κάνει ήδη μια πολύ ωραία ταινία το «Ava» ενώ έχει γράψει το σενάριο στο νέο φιλμ του Ζακ Οντιάρ, «Παρίσι, 13ο διαμέρισμα». Έχω έναν δεύτερο ρόλο αλλά μου άρεσε πολύ σαν εμπειρία. Και βρίσκομαι και σε γυρίσματα του δεύτερου κύκλου μιας γαλλικής σειράς, που λέγεται «Ovnis».

Κάνεις πραγματικά μια ευρωπαΐκή καριέρα και ήδη έχεις συνεργαστεί με σημαντικούς σκηνοθέτες. Δεν αποκλείεται σύντομα να πάρεις μεταγραφή για Χόλιγουντ.

«Θα ήθελα να συνεχίσω να κάνω ταινίες και στην Ελλάδα. Είχα παίξει σε μια ταινία του Αλέξανδρου Βούλγαρη, το «Winona» που μου άρεσε τόσο πολύ».

Από την ταινία Winona του Αλέξανδρου Βούλγαρη
Από την ταινία «Winona» του Αλέξανδρου Βούλγαρη

Καταπληκτικός σκηνοθέτης και ωραία ταινία.

«Μου άρεσε τρομερά και η εμπειρία, και ο Αλέξανδρος, και ο κόσμος του, το σινεμά του, τα τραγούδια που γράφει. Να μια ακόμα ταινία που, όπως λέγαμε και πριν, είσαι «μαζί» με τις κοπέλες. Είμαστε σε όλη την ταινία τέσσερις κοπέλες, αδερφές, με μαγιό σε μια παραλία αλλά δεν υπάρχει τίποτα ηδονοβλεπτικό. Είναι ο τρόπος που τοποθετεί την κάμερα ο Αλέξανδρος ώστε τελικά η κάμερα να γίνεται η πέμπτη αδερφή. Θα ήθελα πολύ να ξαναδουλέψω μαζί του».

Και στην ταινία αυτά τα γυαλιά που φοράς τώρα δεν φορούσες; Κάπως μεγάλα, στυλ vintage.

«Δεν είναι τα ίδια, αλλά μοιάζουν. Και να σου πω την αλήθεια σήμερα το πρωί που τα φόρεσα θυμήθηκα αυτήν την ταινία του Αλέξανδρου Βούλγαρη».

Σχολιαστε το αρθρο

ΔΗΜΟΦΙΛΗ