Παρασκευή 15 Οκτωβρίου 2021

Το μαύρο Γούντστοκ: Στο φως 52 χρόνια μετά ένα μοναδικό ντοκουμέντο!

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Της Χρυσούλας Παπαϊωάννου

Το Γούντστοκ των Μαύρων «ανακαλύφθηκε» με 52 χρόνια καθυστέρηση!
Κι όμως, τις ίδιες ημέρες που εκτυλίχθηκε το Γούντστοκ που όλοι γνωρίζουμε, και
που «ευτύχησε» στο σινεμά με πολλές ταινίες και ντοκιμαντέρ, λίγα χιλιόμετρα
μακριά, στο Χάρλεμ έλαβε χώρα το Γούντστοκ των Μαύρων ή αλλιώς το Μαύρο
Γούντστοκ, με ονόματα όπως B.B.King, Στίβι Γουόντερ, Μαλάια Τζάκσον, Νίνα
Σιμόν, Sly and the Family Stone, Fith Dimension. Επί 52 χρόνια το πολύτιμο αυτό
οπτικοακουστικό υλικό του Πολιτιστικού Φεστιβάλ του Χάρλεμ έμενε στα αζήτητα.
Μέχρι που το ξέθαψε ο Αμίρ Questlove Τόμσον και έφτιαξε το εκπληκτικό και
απολαυστικό ντοκιμαντέρ «Το καλοκαίρι της σόουλ», το οποίο πραγματικά θα
λατρέψουν οι μουσικόφιλοι και οι λάτρεις του ντοκιμαντέρ.

Το καλοκαίρι του 69 το Πολιτιστικό Φεστιβάλ του Χάρλεμ, που έγινε στο Mount
Morris Park (σημερινό Marcus Garvey Park) και διήρκησε έξι συνεχόμενες
Κυριακές, ήταν για την μαύρη κοινότητα ένα μεγάλο και σημαντικό πολιτιστικό
αλλά και κοινωνικοπολιτικό γεγονός καθώς αυτό ήταν το καλοκαίρι που «πέθαναν
οι νέγροι και γεννήθηκαν οι μαύροι».

300.000 Αφροαμερικανοί παρακολούθησαν συναυλίες των B.B.King, Στίβι
Γουόντερ, Μαλάια Τζάκσον, Νίνα Σιμόν, Μέιβις Στέιπλις, Sly and the Family
Stone, Fith Dimension, Chambers Brothers,The Staple Singers, Gladys Night and
the Pips, και πολλών ακόμα που μέσα στα χρόνια θα μαθαίναμε να
κατηγοριοποιούμε και ως καλλιτέχνες της θρυλικής «Motown». Σε εκείνες τις
συναυλίες, οι περισσότεροι από αυτούς δεν τραγούδησαν απλά. Έδωσαν φόρα με
την μουσική και την ψυχή τους στους αγώνες της μαύρης κοινότητας, άναψαν το
φυτίλι σε ένα μπουρλότο που ήταν έτοιμο να σκάσει.

Το οπτικοακουστικό υλικό, ένας πραγματικός θησαυρός μουσικής αλλά και
πολύτιμο αρχειακό υλικό μιας περιόδου, όπου η μαύρη κοινότητα «έβραζε»,
διεκδικούσε δικαιώματα, απαιτούσε ορατότητα και ισονομία, περίμενε να
«ανακαλυφθεί» μισόν αιώνα, μέχρι δηλαδή που ο Τόμσον βρήκε τα αρχεία, πήρε
δικαιώματα, κτλ. Γιατί ευτυχώς τις ημέρες του φεστιβάλ ο Χάλ Τούλσιν,
παραγωγός της τηλεόρασης, κατέγραψε υλικό 40 ωρών. Το γιατί βέβαια, αυτό το
υλικό απαξιώθηκε επί τόσα χρόνια, θα έπρεπε να μας απασχολεί.

summer

Το καλοκαίρι του 69 είναι μια περίοδος που οι μαύροι θέλουν να υψώσουν χωρίς
να φοβούνται φωνή, να αποκτήσουν περήφανα ταυτότητα. Και η αλήθεια είναι ότι
αυτό θα γινόταν και μέσω της μουσικής τους. Έως τότε η μουσική είχε χρώμα.
Ήταν φυλετικά διαχωρισμένη, η soul και η gospel ανήκε στις μαύρες φωνές.
Ευτυχώς σύντομα τις ανακάλυψε και η mainstream μουσική βιομηχανία. Ποιό
μεγάλο συγκρότημα δεν έχει επηρεαστεί από την μαύρη μουσική; Οι Doors, οι
Beatles, οι Rolling Stones, οι Led Zeppelin, όλοι έχουν κατά καιρούς ομολογήσει
με περηφάνεια το πόσο επιδραστική ήταν αυτή η κουλτούρα. Στο σχεδόν τρίωρο
ντοκιμαντέρ, ακούμε ολόκληρα τραγούδια από τις συναυλίες με σόουλ, γκόσπελ,
rythm n blues, funk.

Το πολιτικό κλίμα ήταν τετατέμενο καθώς ήταν μια από τις πιο έντονα πολτικές
περιόδους της Αμερικής: Πόλεμος στο Βιετνάμ, όπου οι έγχρωμοι στρατιώτες στην
πρώτη γραμμή ήταν δυσανάλογα πολλοί σε σχέση με τους λευκούς συμπατριώτες
του (τα «είπε» πέρυσι και ο Σπάικ Λι στην ταινία του «Da 5 bloods»), δολοφονία
του Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ, του Μάλκολμ Χ, του Τζον Κένεντι, του Ρόμπερτ
Κένεντιμ. Χρέη αστυνομικής φύλαξης στις συναυλίες έκαναν οι Μαύροι Πάνθηρες.

Στο ντοκιμαντέρ μιλάνε πολλοί μουσικοί της εποχής, όπως και πολλοί απλοί
θεατές, που ήταν εκεί ως παιδιά ή ως έφηβοι, μεσήλικες πλέον. Ακούγεται ένας να
λέει «το γκόσπελ ήταν η θεραπεία μας για την καταπίεση. Εμείς δεν πηγαίναμε
στον ψυχίατρο αλλά είχαμε τη φωνή της Μαλάι Τζάκσον να μας μαλακώνει την
ψυχή».

mayro

Όταν στους New York Times έγραψαν «black» αντί για «Niger»

Σε κάποιο άλλο σημείο μιλάει μια δημοσιογράφος και ακτιβίστρια, η οποία εκείνη
την εποχή ήταν η πρώτη μαύρη φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο της Τζόρτζια, στο
Τμήμα Δημοσιογραφίας. Διηγείται ότι ενώ όλες οι κοπέλες έμεναν στους κοιτώνες
του δεύτερου ορόφου της φοιτητικής εστίας, αυτήν την είχαν εγκαταστήσει στον
πρώτο όροφο για να είναι μακριά από τις λευκές. Κάθε βράδυ οι συμφοιτήτριες της
πήγαιναν πάνω από το δωμάτιο της και χοροπηδούσαν στο πάτωμα για να μην
την αφήσουν να κοιμηθεί. Κι αυτή, έβαζε στο πικ απ τη Νίνα Σιμόν, και έκλεινε τα
αυτιά της στη φασαρία και τον ρατσισμό. Άλλωστε όταν η Νίνα Σιμόν ρωτάει το
κοινό του φεστιβάλ στο Χάρλεμ «are you ready black people», δεν εννοεί μόνο εάν
είναι έτοιμοι για τη συναυλία…

Η ίδια γυναίκα, τότε νεαρή, δούλεψε στους New York Times. Όταν χρησιμοποίησε
σε άρθρο της τον όρο «black people» αντί για «niger», δηλαδή μαύρος αντί για
νέγρος, ο αρχισυντάκτης της της το έδωσε πίσω. Αυτή του απάντησε με μια
11σελιδη επιστολή! Τελικά πέρασε το δικό της. Και για πρώτη φορά στους New
York Times το «niger» αντικαταστάθηκε με το «black», μια επανάσταση δηλαδή
υπέρ του μαύρου κινήματος.

ninaa

Οι λευκοί θέλουν να πάνε στο φεγγάρι, οι μαύροι στην Αφρική…

Tις ημέρες του φεστιβάλ, ο πλανήτης παρακολουθεί την προσελήνωση του
Appollo 11 που σφραγίστηκε από τη φράση του Νιλ Άμστρονγκ «Αυτό είναι ένα
μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα τεράστιο άλμα για την ανθρωπότητα».
Ρεπόρτερ ξεχύνονται στους δρόμους και ρωτάνε περαστικούς πώς νοιώθουν για
αυτό το τεράστιο επίτευγμα της επιστήμης και της ανθρωπότητας. Ένας θεατής
του Πολιτιστικού Φεστιβάλ του Χάρλεμ, απαντά «σκασίλα μου. Με αυτά τα λεφτά
θα ταΐζατε φτωχούς μαύρους. Αφήστε το φεγγάρι ήσυχο. Ο μαύρος θέλει να πάει
στην Αφρική, ο λευκός στο φεγγάρι…».

300.000 άνθρωποι παρακολούθησαν το μαύρο Γούντστοκ. 300.000 μαύροι και
ανάμεσα τους …. ένας λευκός. Ο τότε δήμαρχος της Νέας Υόρκης, ο Τζον Λίντζι,
ένας φιλελεύθερος ρεπουμπλικανός, ο οποίος είχε στήσει πολλά προγράμματα
κατά της φτώχειας για την μαύρη κοινότητα, και γενικά είχε πολιτικές για τις
μειονότητες.

steviee
Η ιστορία του The Age of Aquarius/Let the sunshine in

Πολλές ιστορίες ακούγονται στο ντοκιμαντέρ. Ανάμεσα τους και αυτή για το
καταπληκτικό τραγούδι το «Aquarius/Let the sunshine in» των Fifth Dimension.
Την διηγείται ο ίδιος ο τραγουδιστής, ο Μπίλι Ντέιβις η Μέριλιν ΜακΚού-ντουέτο
στη σκηνή και ζευγάρι στη ζωή. Μία μέρα ο Ντέιβις μπήκε σε ένα ταξί και ξέχασε
το πορτοφόλι του. Ο επόμενος πελάτης, βρήκε το πορτοφόλι και τον αναζήτησε.
Συναντήθηκαν και ο Ντέιβις για να τον ευχαριστήσει τον κάλεσε σε μια συναυλία
του. Ο καλός «σαμαρείτης» τότε για να ανταποδώσει, και αφού ενθουσιάστηκε με
τις μουσικές που άκουσε, είπε: «ξέρεις κάνω κι εγώ κάτι και θα ήθελα να σε
καλέσω να το δεις». Αυτό το κάτι ήταν το … «Hair», καθώς ήταν ένας από τους
παραγωγούς του διάσημου μιούζικαλ, που έσπαγε ταμεία και έφερε στο
Μπροντγουέι τον αντιπολεμικό αγώνα και τη σεξουαλική απελευθέρωση. Στο
«Ηair» πρωταγωνιστούσε μια ομάδα χίπιδων που ζούσε την εποχή του
Υδροχόου… at The Age of Aquarius. Κάπως έτσι λοιπόν γεννήθηκε το
«Aquarius/Let the sunshine in» των Fifth Dimension.

FESTIVAL 1 e1633942112169
Ως είθισται, βλέποντας κανείς ντοκιμαντέρ, μαθαίνει πολλά για προσωπικότητες,
κοινωνίες, σημαντικές ιστορικές περιόδους, κινήματα. Το «Καλοκαίρι της Σόουλ»
αποτελεί ένα κινηματογραφικό διαμαντάκι, ένα πολύτιμο ντοκουμέντο για την
ιστορία της μαύρης κοινότητας του Χάρλεμ το καλοκαίρι του 69, γιατί όπως λέει
ένας παλιός θεατής του, «ξέρετε τι έκανε αυτή η συναυλία; έκανε να φυτρώσει στο
τσιμέντο μια τριανταφυλλιά...».

Το «Καλοκαίρι της Σόουλ» έκανε παγκόσμια πρεμιέρα τον Ιανουάριο του 2021 στο
Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σάντανς, όπου απέσπασε και το Μέγα Βραβείο της
Επιτροπής. Στην Ελλάδα προβλήθηκε στο πρόσφατο Φεστιβάλ Κινηματογράφου
της Αθήνας, Νύχτες Πρεμιέρας.

Σχολιαστε το αρθρο

ΔΗΜΟΦΙΛΗ