Πέμπτη 25 Νοεμβρίου 2021

Το κόλπο γκρόσο του Παπανδρέου – Οταν η πολιτική έπαιξε τα… ρέστα

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Του ΑΓΓΕΛΟΥ ΜΕΝΔΡΙΝΟΥ

Λένε, ότι στην πολιτική χρειάζεται ρίσκο. Όπως ο καλός χαρτοπαίκτης θα κάνει την «μπλόφα» όταν χρειαστεί, έτσι κι ο πολιτικός κάποια στιγμή θα βρεθεί στην ανάγκη να παίξει τα δικά του… ρέστα από το πολιτικό κεφάλαιο που διαθέτει.

Κάπως έτσι πρέπει να σκέφτηκε ο Γεώργιος Παπανδρέου και οδήγησε το κόμμα του, την Ένωση Κέντρου, στη νίκη στις εκλογές που έγιναν στις 3 Νοεμβρίου 1963.

Έχοντας χάσει τις εκλογές του 1961, έστω και με βία και νοθεία, έχοντας κηρύξει «ανένδοτο» αγώνα κατά της Δεξιάς, που δεν τον στήριζαν όλα τα στελέχη του κόμματός του, βρισκόταν σε θέση άμυνας.

F 116
Οι δεξιές εφημερίδες παραμονές των εκλογών έπαιζαν το… χαρτί της πιθανής συνεργασίας της Ενώσεως Κέντρου, των Προοδευτικών και της… κομμουνιστικής ΕΔΑ για να τρομάξουν τους συντηρητικούς κεντρώους. Η γελοιογραφία είναι του Βασίλη Χριστοδούλου από τη «Βραδυνή»

Ο Καραμανλής είχε φύγει στο εξωτερικό μετά την σύγκρουσή του με το Παλάτι (11/6), αλλά η κυβέρνηση που προέκυψε με «βασιλική εντολή» ήταν από δεξιά έως ακροδεξιά.

Ένας πιστός φίλος των Ανακτόρων, ο Παναγιώτης Πιπινέλης, εξωκοινοβουλευτικός (δηλαδή… φυτευτός) υπουργός Εμπορίου στην κυβέρνηση της ΕΡΕ αναλάμβανε την πρωθυπουργία και θα οδηγούσε τη χώρα σε εκλογές.

F22
Ο βετεράνος σκιτσογράφος Φωκίων Δημητριάδης έδινε τον δικό του αγώνα υπέρ Παπανδρέου με όπλο τα σκίτσα του

Εκ των υστέρων με τη συμμετοχή του στην χουντική κυβέρνηση του Παπαδόπουλου ως υπουργός Εξωτερικών, αποδείχτηκε ότι ήταν σε αγαστή συνεργασία με αυτούς που μάχονταν τον Κοινοβουλευτισμό. Τότε, όμως, το 1963, υπήρχαν απλά υποψίες.

Το Παλάτι ονειρευόταν – και δεν το έκρυβε – αντικομμουνιστική κυβέρνηση και επίσης αντικομμουνιστική αντιπολίτευση με την ΕΔΑ, την αριστερά της εποχής, στην άκρη. Δεν ήθελε να επαναληφθεί το «πάθημα» του 1958 όταν με 24,42% και 79 βουλευτές βρισκόταν στα έδρανα της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

F 318
Η «Ελευθερία» του Πάνου Κόκκα ήταν από τους σημαιοφόρους του ανένδοτου και τα σκίτσα του Βασίλη Μητρόπουλου είχαν στόχο, κυρίως, τον Καραμανλή

Ο Παπανδρέου δεν μπορούσε να συνεργαστεί με την ΕΔΑ. Ήξερε ότι θα διχαζόταν το κόμμα του. Δεν μπορούσε, όμως, για τον ίδιο λόγο, να συνεργαστεί και με την ΕΡΕ.

Εξ αρχής κατάλαβε ότι με την κυβέρνηση Πιπινέλη οι εκλογές θα ήταν χαμένες. Το παρακράτος θα χτυπούσε και πάλι. Μέχρι τότε, είχε την εντύπωση ότι οι μηχανισμοί ελέγχονταν από τον Καραμανλή, αργότερα θεώρησε ότι τους καθοδηγούσε το Παλάτι και το 1967 ανακάλυψε ότι το παρακράτος ήταν απλά «κράτος εν κράτει».

F 415
Η απώλεια της κυβερνητικής πλειοψηφίας από την Ένωση Κέντρου ήταν… μια κάποια λύση για εφημερίδες όπως η «Ακρόπολις»

Τότε, αποφάσισε να παίξει το τελευταίο του χαρτί. Δήλωσε, ότι η Ένωση Κέντρου θα απείχε από τις εκλογές του 1963 με κυβέρνηση Πιπινέλη.

Η ΕΔΑ δεν μπόρεσε να τον ακολουθήσει. Είχε τις δικές της τραυματικές εμπειρίες από την αποχή του 1946 και τα όσα ακολούθησαν. Υπέρ του διαλόγου ήταν και ο Σπύρος Μαρκεζίνης, αρχηγός του μικρού κόμματος των Προοδευτικών που θα μπορούσε να παίξει ρυθμιστικό ρόλο σε περίπτωση που χρειάζονταν οι βουλευτές του για κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Ο Βασιλιάς Παύλος στύλωσε τα πόδια. Ήθελε ο δικός του άνθρωπος να κάνει τις εκλογές.

Ο εκλογικός νόμος έδινε στα δύο πρώτα κόμματα τη μερίδα του λέοντος που την έπαιρναν από τα υπόλοιπα. Για παράδειγμα στις εκλογές του ’63 οι δύο πρώτοι με το 80% των ψήφων πήραν το 90% των εδρών που χάθηκαν από τους υπόλοιπους. Αν δεν μετείχε η ΕΚ ήταν βέβαιο ότι η ΕΔΑ θα επέστρεφε ως αξιωματική αντιπολίτευση και θα μπορούσε να κάνει όνειρα ακόμα και κυβερνητικά με την ανοχή ή την στήριξη κάποιων άλλων κομμάτων.

F 514
Στη γραμμή του Παλατιού η «Καθημερινή» που μιλούσε για τα δύο εθνικόφρονα κόμματα που κέρδισαν τις δύο πρώτες θέσεις.

Επέμενε ο Παύλος, επέμενε ο Παπανδρέου και στις 27 του μήνα γίνεται η μεγάλη υποχώρηση. Το Παλάτι αποφασίζει οι εκλογές να γίνουν με κυβέρνηση που θα σχηματίσει ο Αρεοπαγίτης Στυλιανός Μαυρομιχάλης, ένας έντιμος άνθρωπος που είχε την εμπιστοσύνη όλων.

Ο Παπανδρέου είχε νικήσει. Ικανοποίησε το λαϊκό αίσθημα, απέκτησε δύναμη στο κόμμα του, αφού κι ο άσπονδος φίλος του Σοφοκλής Βενιζέλος επέστρεψε για να τον στηρίξει και στους ψηφοφόρους της Αριστεράς είχε αποδείξει ότι δεν θα υπέκυπτε σε πιέσεις, όπως είχε συμβεί στο παρελθόν.

F 613
Το «Έθνος» προσπέρασε την απώλεια της πλειοψηφίας από την ΕΚ και εστίασε τον τίτλο της στην φυγή Καραμανλή

Οι εκλογές έγιναν, δεν σημειώθηκαν σοβαρές παρατυπίες, τα… δέντρα δεν ψήφισαν, όπως είχε συμβεί δύο χρόνια νωρίτερα και η Ένωση Κέντρου είδε τα ποσοστά της να αυξάνονται κατά 8,38% φθάνοντας το 42,4% που σήμαινε 138 βουλευτές.

Η ΕΡΕ έχανε το 11,44% της εκλογικής της δύναμης και με 39.37% περιοριζόταν στους 132.

Η διαφορά των 6 βουλευτών δεν είναι μεγάλη, αλλά η Δεξιά δεν είχε «δεξαμενή» μέσα στο Κοινοβούλιο για να αντλήσει συμμάχους και να αποκτήσει πλειοψηφία.

F 712
Η απόφαση του Καραμανλή να αποχωρήσει από την πολιτική ζωή της χώρας «τρόμαξε» πολλούς ψηφοφόρους της ΕΡΤ. Το απόσπασμα είναι από την πρώτη σελίδα της «Ακρόπολις»

Αντίθετα η ΕΔΑ με 14,34% είδε τα ποσοστά της να μειώνονται αλλά οι 28 βουλευτές της μπορούσαν να σχηματίσουν κυβερνητικό συνασπισμό μαζί με το πρώτο κόμμα. Από την επομένη των εκλογών άλλωστε το δήλωσε ότι θα στηρίξει τον Παπανδρέου.

Οι Προοδευτικοί τέλος, του Σπύρου Μαρκεζίνη με 2 μόλις βουλευτές έμεναν στη… γωνία.

F 89
Το σκίτσο του Βασίλη Χριστοδούλου στη «Βραδυνή» αποτυπώνει άριστα την άποψη που είχαν για την Ένωση Κέντρου και την ΕΔΑ το Παλάτι, αλλά και η μεγάλη πλειοψηφία των ψηφοφόρων της ΕΡΕ.

Ο Παπανδρέου είδε ότι αυτή ήταν η ευκαιρία για νέο θρίαμβο με νέες εκλογές.

Σχημάτισε κυβέρνηση, αλλά παραιτήθηκε στις 30 Δεκεμβρίου για να μην τον λένε «συνοδοιπόρο» της Αριστεράς. Στις επόμενες εκλογές δεν πήρε βουλευτές, αλλά ψηφοφόρους από την Αριστερά που δεν ήθελαν να ξαναζήσουν την τρομοκρατία των προηγούμενων χρόνων. Και το σημαντικότερο, έβρισκε μια ΕΡΕ διχασμένη, χωρίς αρχηγό αφού ο Καραμανλής είχε φύγει στο εξωτερικό και πολλούς «σοβαρούς» δεξιούς να βλέπουν ότι το Παλάτι… έπαιζε με τους δημοκρατικούς θεσμούς.

F 96
Η Αθηναϊκή ήταν από τους στυλοβάτες της δημοσιογραφικής στήριξης της ΕΚ. Ο εκδότης της άλλωστε Γιάννης Παπαγεωργίου είχε ενεργό συμμετοχή όχι μόνο στο προσκήνιο, αλλά και στο παρασκήνιο

Αυτό που δεν υπολόγισε ήταν ότι στο ίδιο του το κόμμα θα βρίσκονταν πολλοί πρόθυμοι να τον ανατρέψουν ολοκληρώνοντας τις επεμβάσεις του Παλατιού (κι όχι μόνο…) στην πολιτική ζωή. Αυτό όμως είναι μια άλλη ιστορία…

Οι γελοιογράφοι είδαν με τις πολιτικές εξελίξεις να ανοίγεται… πεδίον δόξης λαμπρόν για ανεπανάληπτες δημιουργίες, όπως αυτές του Κώστα Μητρόπουλου που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Ταχυδρόμος»

F 105
Κώστας Μητρόπουλος από τον «Ταχυδρόμο»

f 115 1
Φωκίων Δημητριάδης από την «Μακεδονία»

F 124
Αντίθετα ο Αντώνης Θεοφιλόπουλος στο «Έθνος» προέβλεψε της αποστασίες. Αλλά έκανε λάθος τη διαδρομή.

Σχολιαστε το αρθρο

ΔΗΜΟΦΙΛΗ