Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου 2021

Σπάνιο βίντεο από την απελευθέρωση της Πάτρας που δεν θα δείξει ποτέ η ΕΡΤ!

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Του ΑΓΓΕΛΟΥ ΜΕΝΔΡΙΝΟΥ

Το ημερολόγιο έγραφε 4 Οκτωβρίου 1944. Ώρα 6 το πρωί.

Η Πάτρα, η πρώτη μεγάλη ελληνική πόλη, είναι και πάλι ελεύθερη.

Οι 850 αντάρτες του ΕΛΑΣ και οι 200 Βρετανοί μετά από διήμερη μάχη καταφέρνουν να εκδιώξουν από τη πόλη τη Γερμανική φρουρά. Από τους 400 άνδρες 25 έχουν σκοτωθεί και άλλοι τόσοι είναι αιχμάλωτοι. Οι υπόλοιποι με πλωτά φεύγουν για τη Στερεά Ελλάδα από τις παραλίες του Ρίου και του Αγίου Ανδρέα.

Οι Πατρινοί εξαντλημένοι από τις κακουχίες της Κατοχής, τη πείνα που θέριζε τις τελευταίες ημέρες αφήνουν το φόβο και κατακλύζουν τους δρόμου. Οι καμπάνες ηχούν, ακόμα και η μπάντα του Δήμου παίρνει μέρος στον εορτασμό.

f 1 1

Τα Βρετανικά στρατεύματα ακολουθούν δημοσιογράφοι. Ο Ουόλτερ Λούκας, απεσταλμένος της «Ντέιλι Εξπρές», διέσωσε με την ανταπόκριση του τις δραματικές στιγμές που προηγήθηκαν, αλλά και συγκινητικές εκείνης της μέρας:

«Ήταν από τις πιο περίεργες μάχες αυτού πολέμου. Έγινε σε ένα λαβύρινθο από πυροβολισμούς κι ενθουσιώδεις κραυγές Ελλήνων. Βγήκαν στους δρόμους για να χαιρετήσουν τους στρατιώτες μας, πριν καν τελειώσει η μάχη! Άνθη, σφαίρες και ποτήρια με κρασί, έδιναν κι έπαιρναν. Άνδρες, γυναίκες και παιδιά οδηγούσαν τους στρατιώτες μας από παράδρομους για να αποφύγουν τις οβίδες των Γερμανών! Ο λοχαγός διοικητής της φρουράς μας έστελνε διαρκώς μηνύματα με τα οποία μας διαβεβαίωνε ότι αναζητά πρόφαση για να παραδοθεί. Αργότερα τον αντικατέστησε ο λοχαγός Χεν που είχε την άποψη ότι έπρεπε να συνεχίσει τη μάχη μέχρι να τελειώσει και η τελευταία σφαίρα. Μηνύματα μας έστελναν και οι άνδρες των Ταγμάτων Ασφαλείας. Ήθελαν να παραδοθούν μόνο σε μας. Φοβόντουσαν τα αντίποινα εκ μέρους των ανταρτών και του ελληνικού πληθυσμού. Στο πλευρό μας βρίσκονται 400-500 πρόχειρα εξοπλισμένοι αντάρτες. Οι τελευταίοι Γερμανοί παραδόθηκαν νωρίς το πρωί της Τετάρτης από φόβο μήπως λιντσαριστούν από το πλήθος.»

F 2 1

Τα χωνιά έπαιξαν το ρόλο τους στην Αντίσταση. Στις δύσκολες στιγμές έδιναν κουράγιο στον κόσμο και μετέδιδαν τα νέα από τις επιτυχίες των Συμμάχων

Αναγκαία διευκρίνηση. Τις δύο μέρες των μαχών, μέσα στη πόλη, Γερμανοί ελεύθεροι σκοπευτές χτυπούσαν όποιον έβρισκαν. Από τους 31 νεκρούς της ελληνικής πλευράς, οι 29 ήταν άμαχοι!

Συνεχίζει ο Βρετανός δημοσιογράφος:

«Όλη η πόλη δονήθηκε από ενθουσιασμό. Σε ένα δρόμο είχαν στρώσει χαλιά, ένας άλλος ήταν στρωμένος με κλαδιά. Αν και τις τελευταίες μέρες δεν υπήρχαν τρόφιμα, αν και πολλοί κάτοικοι ήταν άρρωστοι και πεινασμένοι, από κανένα δεν ακούσαμε να μας ζητά σοκολάτες ή τσιγάρα. Αν και στερημένοι απ’ όλα αυτοί οι Έλληνες είχαν την καλοσύνη να δίνουν στους στρατιώτες ότι μπορούσαν! Η αντίθεση με ότι είδα στην Ιταλία είναι καταπληκτική. Εδώ στην Ελλάδα υπάρχει σταθερή φιλία μεταξύ μας και των Ελλήνων. Εάν ρωτήσει κανείς κάποιον Άγγλο στρατιώτη θα σας πει ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα που αξίζει κανείς να πολεμήσει για την τιμή και την ελευθερία της.»

F 3

Μαζί με τους δημοσιογράφους βρισκόταν και ένα κινηματογραφικό συνεργείο. Γύριζε πλάνα που στη συνέχεια θα γινόντουσαν ολιγόλεπτα ρεπορτάζ που θα προβάλλονταν στους κινηματογράφους στα διαλείμματα των ταινιών. Ένα από αυτά διασώθηκε και δικαιώνει το Βρετανό δημοσιογράφο για τα όσα έγραψε στην ανταπόκρισή του.

Το φιλμάκι αυτό δεν θα το δείτε στην ΕΡΤ. Πρωταγωνιστούν οι αντάρτες του ΕΛΑΣ που μπαίνουν στη Πάτρα θριαμβευτές. Διακρίνονται οι καπεταναίοι και ο Δήμαρχος της πόλης Βασίλης Ρούφος τον οποίο είχαν καταργήσει οι Ναζί με την κατάληψη της το 1941. Είναι ο κύριος πάνω στο άλογο με πολιτική περιβολή κι αυτός που ανέβασε την ελληνική σημαία στον ιστό του Δημαρχείου. Θα ήταν δύσκολο στο επιτελικό κράτος των «ίσων αποστάσεων» να εξηγήσει πως ένας εκλεγμένος Δήμαρχος από το 1934, βασιλικών φρονημάτων, που διατηρήθηκε και την περίοδο της δικτατορίας του Μεταξά, είχε πάει με τους Αντάρτες στην Κατοχή κι απολάμβανε μαζί τους τον θρίαμβο.

F 4

Και μια λεπτομέρεια: Οι 1.800 άνδρες των Ταγμάτων Ασφαλείας παραδόθηκαν με το ξεκίνημα της μάχης, τη Δευτέρα 1η Οκτωβρίου στους Άγγλους, χωρίς να ενημερώσουν τους Γερμανούς συνεργάτες τους. Οι περισσότεροι από αυτούς «βαφτίστηκαν» πατριώτες με την εμπλοκή τους στον Εμφύλιο. Άλλωστε κομμουνιστές κυνηγούσαν στην Κατοχή, κομμουνιστές κυνηγούσαν και στον Εμφύλιο. Σε αυτό πρέπει να τους αναγνωριστεί ότι ήταν συνεπείς.

f 5 1

Ο εκπρόσωπος της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης Παναγιώτης Κανελλόπουλος και ο Άρης Βελουχιώτης στην Πάτρα

Την επομένη έφθασε την Πάτρα ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος ως εκπρόσωπος της εξόριστης ελληνικής κυβερνήσεως. Ήταν μια προσπάθεια να συνεργαστούν η de facto εξουσία των ανταρτών με τη de jure poy της κυβέρνησης του Καΐου, που αποδείχτηκε από τα γεγονότα, είχε τα δικά της σχέδια για τη μεταπολεμική πορεία της χώρας.

Ο Κανελλόπουλος στο βιβλίο του «Τα χρόνια του Μεγάλου Πολέμου» γράφει:

«Οφείλω να παραδεχτώ, ότι ο αδίστακτος εις αιματηράς πράξεις Άρης Βελουχιώτης εσταμάτησεν, από της αφίξεώς μου εις την Πελοπόννησον (27 Σεπτεμβρίου 1944) και της συναντήσεώς μου μετ’ αυτού, τας εκτελέσεις και τας σφαγάς. Αι τελευταίαι σφαγαί εσημειώθησαν, έν ή δύο εικοσιτετράωρα προ της αφίξεώς μου, εις Πύλον. Η πολιορκία της Τριπόλεως κατόπιν διημέρου παρεμβάσεώς μου, ελύθη ομαλώς, δια της παραδόσεως του ισχυρού υπό τον συνταγματάρχην Παπαδόγκωνα Τάγματος Ασφαλείας…» (σελίδες 91-92).

Ο συνταγματάρχης για τον οποίο κάνει λόγο ο πρώην πρωθυπουργός είναι αυτός που έστειλε συγχαρητήρια επιστολή στον Αδόλφο Χίτλερ όταν σώθηκε από παγίδα θανάτου, λίγους μήνες νωρίτερα (20 Ιουλίου). Περισσότερα για την ενδιαφέρουσα αυτή ιστορία, στην ταινία «Επιχείρηση Βαλκυρία» του 2008 με τον Τομ Κρουζ.

Σχολιαστε το αρθρο

ΔΗΜΟΦΙΛΗ