Κυριακή 17 Απριλίου 2022

Τι έγιναν οι πρωταγωνιστές της υπόθεσης Λαμπράκη;

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Οι τιμές και οι διώξεις – Από τον Χρήστο Σαρτζετάκη μέχρι τους ενόχους που αμνηστεύτηκαν από τη χούντα – 17ξεχωριστές περιπτώσεις!

Του ΑΓΓΕΛΟΥ ΜΕΝΔΡΙΝΟΥ

Λένε ότι «η Δικαιοσύνη είναι τυφλή». Τι γίνεται όμως όταν ερευνά ένα έγκλημα, που πρέπει να έχει τα μάτια της… 14 για να οδηγήσει στο εδώλιο του κατηγορούμενου τους ενόχους κάποιοι αξιωματούχοι της δένουν τα μάτια; Κι όταν οι ίδιοι, ή πιο ισχυροί προστάτες, την καθοδηγούν στις αποφάσεις της;

Στις 3 Οκτωβρίου 1966 σε μια άθλια αίθουσα του Κακουργιοδικείου της Θεσσαλονίκης που ήταν γραφεία της Οθωμανικής διοίκησης (!) άρχιζε η δίκη για τη δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη. Έπρεπε να περάσουν 1.260 μέρες για να δώσουν λόγο των πράξεών τους οι 31 κατηγορούμενοι. Κι αν το «Ζ» περιγράφει τα εμπόδια στην έρευνα, θα έπρεπε να γραφεί ένα ακόμα βιβλίο (το Δ, όπως Δίκη;) για τα όσα έγιναν στη τρίμηνη διάρκειά της ακροαματικής διαδικασίας.

F 1

Στη χώρα είχε μεσολαβήσει η Αποστασία και όλοι συζητούσαν πια ανοιχτά για τη χούντα που ερχόταν με βήμα ταχύ. Ο φόβος κυριαρχούσε, ενώ η Χωροφυλακή μέσα κι έξω από το δικαστήριο φερόταν με το γάντι στους κατηγορούμενους και με αυθάδεια στους δημοσιογράφους Έλληνες και ξένους που είχαν συρρεύσει στη Θεσσαλονίκη,

Ακόμη κι ένορκοι έδειχναν απροθυμία να δώσουν το παρόν. Έξι από αυτούς χρειάστηκε να συλληφθούν για να παραστούν στο δικαστήριο και να κληρωθούν οι δέκα, ένας μάλιστα βρισκόταν σε νοσοκομείο της Αθήνας, εξετάστηκε από ιατροδικαστή και βρέθηκε υγιέστατος!

«Μην μπλέξω». Αυτό σκέφτονταν όχι μόνο οι ένορκοι και πολλοί μάρτυρες που δέχτηκαν αφόρητες πιέσεις να… στρογγυλέψουν τις αρχικές καταθέσεις τους.

F 2

Αμέσως μετά τη δολοφονία του Λαμπράκη η Ασφάλεια έσπευσε να δώσει τον φάκελο του βασικού μάρτυρα κατηγορίας (θυμίζει νέα Σμύρνη αυτό;). Αντίθετα σιώπησε για τους φακέλλους των κατηγορουμένων που ξεκινούσαν με καταδίκες για απάτη και έφθαναν στη παιδοφιλία κα τη συνεργασία με τους ναζί

Έχει ενδιαφέρον να δούμε τι έγιναν οι πρωταγωνιστές της υπόθεσης. Εκεί θα λυθούν πολλές απορίες..

*Σπύρος Κοτζαμάνης (1928-1993): Ο οδηγός του τρίκυκλου, στέλεχος της παρακρατικής οργάνωσης «Καρφίτσα» με.. προϋπηρεσία στη Μεταξική ΕΟΝ και στη «Βασιλική Εθνική Νεολαία». Είναι αυτός που είπε σε φίλο του εκείνο το βράδυ «πάνω για να σκοτώσω». Πολλοί αναρωτήθηκαν «ήταν τόσο βλάκας ώστε να προαναγγείλει ένα φόνο;» και άλλοι απάντησαν «εάν ήταν έξυπνος θα έπεφτε με το τρίκυκλο στο κέντρο της Θεσσαλονίκης σε ένα άνθρωπο και αμέσως μετά θα προσπαθούσε να ξεφύγει;». Του επιβλήθηκε κάθειρξη 8,5 χρόνων και αμνηστεύτηκε από τη χούντα το 1967!

f3 1

Η φωτογραφία είναι από την αναπαράσταση. Αριστερά ο Κοτζαμάνης

*Μανώλης Εμμανουηλίδης (1926-2001), ο άνθρωπος που ήταν επάνω στο τρίκυκλο και χτύπησε τον Λαμπράκη. Το ποινικό του μητρώο τόμος ολόκληρος. Είχε καταδίκες για βιασμό, παιδεραστία, κλοπές επιθέσεις. Παρ’ όλα αυτά υπήρξε συνεργάτης της αστυνομίας και των μυστικών υπηρεσιών. Καταδικάστηκε σε 8,5 χρόνια φυλάκιση, αλλά κι αυτός αμνηστεύτηκε από τη χούντα. Έπασχε από την καρδιά του, ζούσε με μια σύνταξη του ΟΓΑ και πέθανε την Πρωτομαγιά του 2001.

*Γιώργος Σωτηρχόπουλος (1931-1996), ο επιπλοποιός στον οποίο ο Κοτζαμάνης είπε το πρωί της 22ας Μαΐου 1963 «απόψε θα σκοτώσω άνθρωπο». Πιέστηκε να αλλάξει την κατάθεσή του. Κάποια στιγμή βρέθηκε τραυματισμένος από άγνωστους, αστυνομία έκανε λόγο για… αυτοτραυματισμό.

*Μανώλης Χατζηαποστόλου (1929-2001), ο «τίγρης». Σαλταδόρος τον καιρό της Κατοχής θυμήθηκε τα νεανικά σάλτα, πήδηξε στο τρίκυκλο του Γκοτζαμάνη και έπιασε τον Εμμανουηλίδη. Πέρασε άσχημα. Η Ασφάλεια προσπάθησε να τον μπλέξει σε διάφορες ιστορίες. Πέθανε από καρκίνο.

f4 1

*Χαράλαμπος Ασπιώτης, τροχονόμος. Βρίσκεται στη γωνία Τσιμισκή και Καρόλου Ντιλ, αγνοεί τι έχει συμβεί λίγο πιο πέρα. Ξαφνικά βλέπει το τρίκυκλο του Κοτζαμάνη ακινητοποιημένο και τον Χατζηαποστόλου να έχει συλλάβει τον Εμμανουηλίδη. Του περνά χειροπέδες και τον παραδίδει στο τμήμα. Δεν ενέδωσε στις πιέσεις να αλλάξει την κατάθεσή του. Επί χούντας πήρε δυσμενή μετάθεση για την Ηλεία.

*Γιώργος Τσαρούχας (1912-1968). Βουλευτής της ΕΔΑ και θύμα της παρακρατικής επίθεσης το ίδιο βράδυ με τη δολοφονία του Λαμπράκη. Ήταν από τους πρώτους που έπιασε η χούντα, φυλακίστηκε και τον Μάιο του 1968 ανακοινώθηκε ότι έπαθε καρδιακή προσβολή κατά τη μεταγωγή του από τη Θεσσαλονίκη στην Αθήνα. Αποκαλύφθηκε, χρόνια αργότερα, ότι ο θάνατός του οφείλεται σε βασανιστήρια. Το 1979 έγινε η δίκη των δολοφόνων του. Καταδικάστηκαν σε μικρές ποινές.

*Χρήστος Φωκάς, λιμενεργάτης. Ανήκε στο πλήθος των αγανακτισμένων πολιτών που προσήλθαν «αυθόρμητα» στην αντισυγκέντρωση. Είχε καταδικαστεί τρεις φορές σε ισόβια για συνεργασία με τις αρχές Κατοχής. Ήταν τόσο πατριώτης που όταν είδε τον βουλευτή της ΕΔΑ Γιώργο Τσαρουχά

«του ανέβηκε το αίμα στο κεφάλι» όπως είπε και του επιτέθηκε. Τον τραυμάτισε σοβαρά.

f 5

*Κωνσταντίνος Μήτσου (1909-1985), αντιστράτηγος της Χωροφυλακής. Είχε σκοτεινή δράση την περίοδο της Κατοχής ως μέλος της οργάνωσης ΠΑΟ που συνεργάστηκε με τους κατακτητές για να πολεμήσει τον ΕΛΑΣ. Είχε ραγδαία εξέλιξη και το 1961 ήταν γενικός επιθεωρητής Χωροφυλακής Βορείου Ελλάδος. Στενές οι σχέσεις του με παρακρατικές ομάδες, όπως και με τον Κοτζαμάνη με τον οποίο συχνά έκαναν κοινές εμφανίσεις. Στην υπόθεση Λαμπράκη προφυλακίστηκε με εντολή ανακριτή και εισαγγελέα ως οργανωτής αντισυγκεντρώσεων. Στη δίκη απαλλάχτηκε των κατηγοριών. Η χούντα το 1969 ακύρωσε την αποστρατεία του. Αποστρατεύτηκε με τον βαθμό του αντιστράτηγου.

*Ευθύμιος Καμουτσής, αστυνομικός διευθυντής Θεσσαλονίκης. Διέθετε πλούσιο παρελθόν σε ανεξιχνίαστες υποθέσεις. Στη δολοφονία του Αμερικανού δημοσιογράφου Τζορτζ Πολκ κατηγορήθηκε για προσπάθειες αποπροσανατολισμού, είχε σχέσεις με παρακρατικές οργανώσεις και παραπέμφθηκε στη δίκη για κατάχρηση εξουσίας σε βαθμό κακουργήματος, αφού ήταν αυτόπτης μάρτυς του φόνου, αλλά δεν αντέδρασε. Αποστρατεύτηκε, αθωώθηκε από το δικαστήριο κι επί χούντας επέστρεψε στα καθήκοντά του.

f 6

*Εμμανουήλ Καπελώνης, υπομοίραρχος της Χωροφυλακής, διοικητής του Ζ’ Παραρτήματος Ασφαλείας της πόλης και γνωστός προστάτης των παρακρατικών. Κάθε φορά που γίνονταν συγκεντρώσεις αριστερών σωματείων έστελνε τους «αγανακτισμένους πολίτες» να συμπλακούν μαζί τους κι έπειτα να επέμβει η Χωροφυλακή και να διαλύσει τη συγκέντρωση (ΣΣ: Σας θυμίζει τίποτε αυτό;). Ήταν ο πρώτος που προφυλακίστηκε. Κατηγορείται ότι πριν τη δολοφονία του Λαμπράκη συνάντησε τον Κοτζαμάνη και του έδωσε οδηγίες δράσης. Μετά τα γεγονότα προσπάθησε να τον φυγαδεύσει. Πριν τη δίκη άλλαξε στάση και δικηγόρο και κατηγόρησε συναδέλφους του (Δ. Σταματόπουλο και Δ. Κατσούλη) για τη οργάνωση των επεισοδίων. Αθωώθηκε.

* Κωνσταντίνος Κόλλιας (1901-1998), διάσημος για τα εμπόδια που έβαζε στην έρευνα των ανακριτών, ως πρόεδρος του Αρείου Πάγου. Είχε άριστες σχέσεις με τα Ανάκτορα, στα οποία οφείλει μεγάλο μέρος της δικαστικής του εξέλιξης. Την 21η Απριλίου 1967 ανέλαβε πρωθυπουργός στην πρώτη χουντική κυβέρνηση. Απολύθηκε από τη θέση του με το αντι-κίνημα του Κωνσταντίνου στο τέλος του χρόνου.

*Ιωάννης Κ. Χολέβας (1924- 2019 ), δικηγόρος, εγγονός τραπεζίτη και γιος βιομηχάνου. Τόσο η Τράπεζα, όσο και η ποτοποιία του πατέρα του χρεοκόπησαν, αλλά πάντα το κράτος κάλυπτε τις ζημιές. Την επίμαχη εποχή ήταν Γενικός Γραμματέας στο Υπουργείο Βορείου Ελλάδος και αρωγός σε όλες τις εθνικιστικές εκδηλώσεις. Στη διάρκεια της δικτατορίας ανέλαβε το Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας (1968-71).

f 7

*Δημήτριος Ροβίθης(1914-1976), ιατροδικαστής και υφηγητής στην έδρα της Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας του ΑΠΘ. Στην έκθεσή του ανέφερε ότι ο βουλευτής πέθανε εξ αιτίας τραύματος δια σιδήρου θλώντος οργάνου, δείχνοντας ουσιαστικά το ρόπαλο του Εμμανουηλίδη. Στη διάρκεια της χούντας απολύθηκε από το Πανεπιστήμιο. Αποκαταστάθηκε με τη Μεταπολίτευση.

*Δημήτριος Καψάσκης (1909-1993), προϊστάμενος της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας Αθηνών. Διαφώνησε με τον συνάδελφό του Ρεβύθη. Υποστήριξε ότι ο θάνατος του Λαμπράκη προήλθε από πρόσκρουση του κρανίου σε σκληρή επιφάνεια (άσφαλτος). Βίος και πολιτεία. Έκθεση των Αγγλικών μυστικών υπηρεσιών (SOE) τον κατηγορεί ότι την περίοδο της Κατοχής ήταν μέλος Γερμανικής οργάνωσης που στόχο είχε τη διείσδυση στις αντιστασιακές οργανώσεις. Άλλωστε το 1943 μπήκε στην Ιατροδικαστική υπηρεσία (επί Κατοχής) και το 1957 έγινε προϊστάμενός της, θέση που διατήρησε μέχρι την πτώση της χούντας (1974). Ανέλαβε σημαντικές υποθέσεις (Παγκρατίδης, Σαράφης, Πέρουλας, Μανδηλαράς, Ευγενίας Νιάρχου) και συμπτωματικά πάντα η έκθεσή του συμφωνούσε με την άποψη που είχαν διαμορφώσει οι κυβερνώντες.

f8

*Παύλος Δελαπόρτας (1905-1980), δικαστικός. Το 1961 έγινε εισαγγελέας εφετών στη Θεσσαλονίκη και ήταν ο εισαγγελέας της έδρας. Μετά την απόφαση δήλωσε ότι «η ετυμηγορία εις ορισμένα σημεία ομοιάζει με φως που δίδει εξηντλημένη στήλη ηλεκτρικού φακού». Εκδιώχθηκε από το Σώμα το1968 μαζί με 29 συναδέλφους του. Αποκαταστάθηκε ε τη Μεταπολίτευση.

*Χρήστος Σαρτζετάκης, 92 χρόνων. Ο ανακριτής της υπόθεσης. Συγκρούστηκε με την κυβέρνηση., αλλά και τους εκπροσώπους της Χωροφυλακής στη Θεσσαλονίκη. Αμέσως μετά το πέρας των ανακρίσεων πήγε στη Γαλλία με εκπαιδευτική άδεια. Στη διάρκεια της χούντας όχι μόνο απολύθηκε, αλλά και βασανίστηκε στο ΕΑΤ ΕΣΑ. Αποφυλακίστηκε μετά τη διεθνή κατακραυγή. Εκλέχτηκε με πρόταση του ΠΑΣΟΚ Πρόεδρος της Δημοκρατίας (1985-90).

f 9

*Βύρων Αντωνιάδης (1921-;), ένορκος. Βιομήχανος, ιδιοκτήτης των «Ελληνικών Κλωστηρίων Πέλλης ΑΕ» και άλλων εταιριών. Στις 5 Αυγούστου 1967, η χούντα τον τοποθέτησε δήμαρχο Θεσσαλονίκης (έως το 1978). Διετέλεσε πρόεδρος του Οργανισμού Ύδρευσης Θεσσαλονίκης, του Δημοτικού Νοσοκομείου και του Βρεφοκομείου Θεσσαλονίκης «Άγιος Στυλιανός», ενώ υπήρξε και επίτιμος πρόξενος του Μεξικού στη Θεσσαλονίκη.

Σχολιαστε το αρθρο

ΔΗΜΟΦΙΛΗ