Τετάρτη 3 Αυγούστου 2022

Από την οδό Ιπποκράτους σε όλη την Ελλάδα. Πως δημιουργήθηκε το ΕΑΜ!

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Σάββατο βράδυ σε ένα μικρό σπίτι στην οδό Ιπποκράτους, στην Αθήνα. Το ημερολόγιο έγραφε 27 Σεπτεμβρίου 1941 κι η νύχτα της Κατοχής απλωνόταν πάνω από την Ελλάδα. Ήδη είχαν αρχίσει να δημιουργούνται οι πρώτοι πυρήνες αντίστασης. Το μειονέκτημα των περισσότερων ήταν ότι δεν ήξεραν σχεδόν τίποτα από «μυστικό πόλεμο».

ΕΑΜ 2
Εκεί υπερτερούσε το ΚΚΕ που είχε παράδοση στην παρανομία. Τα χτυπήματα του Μανιαδάκη, υπουργού Ασφαλείας του Μεταξά, μπορεί να είχαν κλονίσει την εμπιστοσύνη των στελεχών προς τους συντρόφους τους, αλλά τους είχε κάνει ακόμα πιο προσεκτικούς.
Επιστρατεύτηκαν τα ικανότερα στελέχη του για να έρθουν σε επαφή με τα «αστικά κόμματα» για τη δημιουργία ενός μεγάλου αντιστασιακού μετώπου. Μέχρι και στον Παναγιώτη Κανελλόπουλο είχαν προτείνει συνεργασία. Τη συνάντησή του την περιγράφει στο βιβλίο του «Τα Χρόνια του Μεγάλου Πολέμου» (σελίδα 36). Η επαφή δεν είχε αποτέλεσμα επειδή οι συνομιλητές του αρνήθηκαν, για συνωμοτικούς λόγους να του αποκαλύψουν την ταυτότητά τους.

ΕΑΜ 3

Τρία μικρά κόμματα ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμά του. Κι εκπρόσωποί τους είχαν συγκεντρωθεί εκείνο το βράδυ στο σπιτάκι της οδού Ιπποκράτους. Ποιοι ήταν;
-Λευτέρης Αποστόλου (ΚΚΕ)
-Ηλίας Τσιριμώκος (Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας)
-Χρήστος Χωμενίδης (Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδας), και
-Απόστολος Βογιατζής (Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας)
Όλοι τους συμφώνησαν στα βασικά. Κάποια στιγμή ρωτά ο Αποστόλου:
-Ωραία όλα αυτά, αλλά πως θα την πούμε την οργάνωση;
Μετά από μια σύντομη σιωπή, ο Βογιατζής πρότεινε:
-Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο!
Αυτό ήταν! Συντάχτηκε η Ιδρυτική Διακήρυξη του ΕΑΜ και η ιστορία μόλις άρχιζε…
Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί τότε τι θα επακολουθούσε. Συχνά η Ιστορία γράφεται εν αγνοία των πρωταγωνιστών της. Κι άντεξε ακόμα κι όταν λίγο μετά αποχώρησαν τα δύο από τα τρία μικρά κόμματα που υπέγραψαν τη διακήρυξη. Έμεινε μόνο ο Τσιριμώκος.
Οι μελετητές της ιστορίας του ΕΑΜ εντοπίζουν την επιτυχία του:
-Στην απόφαση του ΚΚΕ να βγάλει μπροστά το ΕΑΜ ώστε να άρει τις επιφυλάξεις μεγάλης μερίδας του πληθυσμού που δεν ήθελε να συνδεθεί ευθέως με τον Κομμουνισμό.
-Την αξιοποίηση των πατριωτικών θρύλων. Μιλούσε για τη Επανάσταση του ’21 και τους ήρωες του που έδιναν έμπνευση στο Λαό.
-Τις συνθήκες παρανομίας που είχαν συνηθίσει να βρίσκονται τα στελέχη του ΚΚΕ κι αποδείχτηκαν σημαντική εμπειρία στον Αγώνα. Κι ακόμα,
-Την επιφυλακτική στάση των κομμάτων για αντίσταση, όπως και της εξόριστης κυβέρνησης που είχε έδρα το Κάιρο, σε αντίθεση με τους Άγγλους που ήθελαν (για τους δικούς τους λόγους) να υπάρξει στην κατεχόμενη Ελλάδα, αντιστασιακό κίνημα.
Η πρώτη εντυπωσιακή εκδήλωση του ΕΑΜ εκδηλώθηκε την παραμονή της πρώτης επετείου της 28ης Οκτωβρίου 1940. Μια τεράστια φλεγόμενη επιγραφή ΕΑΜ, άναψε στον Υμηττό. Νωρίτερα στις 10 Οκτωβρίου είχε κυκλοφορήσει, παράνομα φυσικά, το μανιφέστο της οργάνωσης, η οποία το 1944 έφθανε τα 2 εκ. μέλη!
Αξίζει όμως να σταθούμε στη πορεία των τεσσάρων αυτών ανθρώπων.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ

Ο Λευτέρης Αποστόλου, πρώτος γγ της ΚΕ του ΕΑΜ πιάστηκε από τους Γερμανούς, φυλακίστηκε στην Ακροναυπλία απ΄ όπου δραπέτευσε το 1943. Πήρε μέρος στον Εμφύλιο με τον ΔΣΕ, μετά την ήττα κατέφυγε στη Ρουμανία και το 1950 διαγράφηκε από το κόμμα με εντολή του Νίκου Ζαχαριάδη. Εργάστηκε σε εργοστάσιο, φύλακας σε γκαράζ, επέστρεψε στο Κόμμα το 1956, διαγράφηκε δύο χρόνια αργότερα, επέστρεψε στην Ελλάδα το 1974, εντάχτηκε στο ΚΚΕ (εσ.) και πέθανε το 1981 στο Γηροκομείο της Αθήνας.

ΧΩΜΕΝΙΔΗΣ

Ο Χρήστος Χωμενίδης είχε την άποψη ότι η οργάνωση έπρεπε να απλωθεί σε όλους τους πολιτικούς χώρους, ακόμα και στους βασιλικούς. Συνεργάστηκε τους Άγγλους, διαγράφηκε από το ΕΑΜ, αλλά επέστρεψε και το 1944 ανέλαβε πρόεδρος της Διοικητικής Επιτροπής Πελοποννήσου της ΠΕΕΑ (Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης), της κυβέρνησης ουσιαστικά της Ελεύθερης Ελλάδας (κυβέρνηση του βουνού). Συνελήφθη μέσα στο πλοιάριο που τον μετέφερε στις ακτές της Πελοποννήσου. Εκτελέστηκε στις 10 Μαΐου 1944 ως κομμουνιστής, σε αντίποινα για τη δράση του ΕΛΑΣ. Η σύντροφός του Κλυτώ πλήρωσε για να ταφεί ξεχωριστά. Λίγες μέρες αργότερα αυτοκτόνησε.

ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ

Ο Ηλίας Τσιριμώκος συνέχισε τη δράση του στο ΕΑΜ και στη συμφωνία της Βάρκιζας ήταν εκπρόσωπος της οργάνωσης. Έγινε πολιτικός, εξελέγη το 1958 με την ΕΔΑ, ως συνεργαζόμενος και αργότερα μεταπήδησε στην Ένωση Κέντρου από την οποία αποστάτησε το 1965 για να γίνει πρωθυπουργός διορισμένος από το Παλάτι. Πέθανε το 1968.

ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ

Αυτός που το… τερμάτισε όμως ήταν ο Απόστολος Βογιατζής. Ο σοσιαλιστής δικηγόρος και δημοσιογράφος, το 1968 αποδέχτηκε το διορισμό του ως υπουργού Εργασίας από τον δικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο. Διατηρήθηκε στη θέση αυτή έως το 1971 όταν ανέλαβε πρόεδρος (μέχρι το 1973) της ψευδοβουλής της χούντας που λεγόταν Συμβουλευτική Επιτροπή.

Σχολιαστε το αρθρο

ΔΗΜΟΦΙΛΗ