Παρασκευή 14 Ιανουαρίου 2022

Η ιστορία για τα Δεκεμβριανά που πληγώνει, αλλά και διχάζει την Αριστερά

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Του ΑΓΓΕΛΟΥ ΜΕΝΔΡΙΝΟΥ

Μπορεί να έχουν περάσει 77 χρόνια από τη σπίθα που, ουσιαστικά, άναψε το φιτίλι του εμφυλίου πολέμου το 1944, αλλά ακόμα η Ιστορία δεν έχει βγάλει την οριστική της κρίση. Δεν έχουν φωτιστεί όλες οι πλευρές της διαμάχης που κρατά μέχρι τώρα.

Και πως να γίνει διαφορετικά αφού υπάρχουν άνθρωποι που ζουν ακόμα με τα μίση και τα πάθη εκείνης της εποχής. Απόδειξη ο υποψήφιος γενικός γραμματέας της ΝΔ και πρόεδρος της νεολαίας του κόμματος που είχε τουϊτάρει ότι στον εμφύλιο θα σκότωνε ευχαρίστως τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης και πρώην πρωθυπουργό!

Τα γεγονότα της εποχής εκείνης δεν έχουν προκαλέσει διαμάχες μόνο στους νικητές, αλλά κυρίως, στους ηττημένους.

Μια σκοτεινή ιστορία που «πονά», αλλά και διχάζει την Αριστερά είναι ο αφοπλισμός του 2ου Συντάγματος της ΙΙ Μεραρχίας του ΕΛΑΣ. Μιλάμε για ένα επίλεκτο και μπαρουτοκαπνισμένο στρατιωτικό σώμα που θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στη Μάχη της Αθήνας.

Το Σύνταγμα είχε 800 άνδρες, για τα δεδομένα του ΕΛΑΣ καλά εξοπλισμένους με γερμανικά και ιταλικά στην πλειοψηφία τους όπλα, που είχαν αποκτηθεί έπειτα από σκληρές μάχες στη Ρούμελη.

f 1 1
Ο Νικοφόρος (Δημήτρης Δημητρίου) αριστερά και δίπλα του ο Μιχάλης Παπαζήσης, στρατιωτικός με έντονη παρουσία σε όλα τα πολεμικά μέτωπο

Καπετάνιος ήταν ο Νικηφόρος, κατά κόσμο Δημήτρης Δημητρίου

Στρατιωτικός διοικητής ο βετεράνος στρατιωτικός Μιχάλης Παπαζήσης

Πολιτικός καθοδηγητής ο Ανάποδος (Θύμιος Καψής)

Ο ΕΛΑΣ είχε συμφωνήσει με τον Στρατιωτικό Διοικητή Αθηνών Παναγιώτη Σπηλιωτόπουλο να μην φέρει στρατιωτικές δυνάμεις στην Αθήνα. Το Σύνταγμα βρισκόταν στη Θήβα όπου είχε αναπτύξει εξαιρετικές σχέσεις με τους Άγγλους που βρίσκονταν εκεί. Άλλωστε και οι δύο ήταν σύμμαχοι κατά του κοινού εχθρού των Γερμανών.

Το δεύτερο δεκεπενθήμερο του Νοεμβρίου το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ δίνει εντολή στο Σύνταγμα να κατευθυνθεί προς την Αττική.

Πρώτος Σταθμός τα «Βασιλικά Κτήματα», όπως θα έλεγε κι ο πρωθυπουργός, στο Τατόι. Μόνο που τότε ήταν Βασιλικά, αλλά ο Βασιλιάς, ως συνήθως, έλειπε σε μια ακόμα εξορία. Εκεί ήταν οι υπηρέτες που τους υποδέχτηκαν και τους φιλοξένησαν… βασιλικά.

Κυριακή 11 το βράδυ το Σύνταγμα στρατοπεδεύει στη Φιλοθέη. Ο καπετάνιος Νικηφόρος ειδοποιείται να παρουσιαστεί στη Μεραρχία για να πάρει εντολές. Τα ηνία βρίσκονται στον συνταγματάρχη Παπαζήση.

F 2 1
Ο πολιτικός καθοδηγητής Θύμιος Καψής (Ανάποδος) σκοτώθηκε λίγο πριν το τέλος του Εμφυλίου (1949) πολεμώντας

Μία το βράδυ κι ενώ ο Νικηφόρος απουσιάζει Αγγλικά τανκς κυκλώνουν το τάγμα. Τα φορτηγά ανάβουν τους προβολείς και τους καλούν να παραδοθούν. Όλοι τα χάνουν. Εντολές να εμπλακούν σε μάχη με Άγγλους δεν έχουν. Έτσι τουλάχιστο υποστήριξαν αργότερα οι ίδιοι οι μαχητές. Αυτοί που τους καλούν σε παράδοση είναι λιγότεροι, αλλά καλύτερα οπλισμένοι. Μπορούν να τους αποδεκατίσουν σε λίγα λεπτά με τον βαρύ οπλισμό τους.

Λίγο μετά φτάνει ο Νικηφόρος. Γίνεται έξαλλος και φωνάζει:

«Τα όπλα σας μωρέ παραδώσατε που τα πήραμε με αίμα από τους Γερμανούς;»

Δεν μένει όμως εκεί. Φεύγει και πάλι για τη Μεραρχία. Στις 10 το πρωί άοπλοι πλέον οι μαχητές φορτώνονται σε καμιόνια. Τους οδηγούν στην πεδιάδα της Θήβας όπου τους αφήνουν ελεύθερους.

Κρατούν 50 αξιωματικούς με τον Παπαζήση και τον Ανάποδο. Κάποιοι από αυτούς καταφέρνουν να το σκάσουν. Κάποιοι άλλοι θα το σκάσουν αργότερα. Από τους λίγους που μένουν είναι ο Παπαζήσης. Λόγω ηλικίας, βάρους και προβλημάτων υγείας. Τα πόδια του είναι πρησμένα, δεν μπορεί να φορέσει άρβυλα.

Κι από εδώ αρχίζουν τα σενάρια. Πολλοί ρίχνουν την ευθύνη για τον αφοπλισμό στον Παπαζήση που είναι το… βολικό θύμα.

Ο Νικηφόρος, πάλι τα βάζει με τη Μεραρχία που δεν έχει δώσει σαφείς εντολές κι αφήνει υπόνοιες ότι κάποιοι σύντροφοί του επεδίωξαν τον αφοπλισμό του πιο μάχιμου σώματος που θα μπορούσε να παίξει καθοριστικό ρόλο στη Μάχη της Αθήνας.

Οι υπεύθυνοι της Μεραρχίας μιλούν για ελλιπή μέτρα προστασίας που έδωσαν την ευκαιρία στους Άγγλους να τους αιφνιδιάσουν.

Λάδι στη φωτιά έρχεται να ρίξει το 1958 με συνέντευξή του στην Ακρόπολη ο Λεωνίδας Σπαής, βετεράνος στρατιωτικός, υφυπουργός Στρατιωτικών, τότε, στην κυβέρνηση Παπανδρέου και φανατικός Βενιζελικός που ήταν από τα θύματα του αποτυχημένου κινήματος του ’35. Τι λέει; Είχε συμφωνήσει με τον Παπαζήση για την παράδοση του Συντάγματος. Ουσιαστικά τον βγάζει… προδότη.

F 3

Τα χρόνια (1958), που υποστηρίζει αυτά ο Σπαής, είναι δύσκολα. Το ΚΚΕ παραμένει εκτός νόμου, ενώ πολλοί από τους πρωταγωνιστές, είτε έχουν πεθάνει, είτε ζουν ως πολιτικοί πρόσφυγες στην Ανατολική Ευρώπη.

Παρένθεση: Ο Παπαζήσης είναι ο πρώτος που είχε πει την φράση «ψυχή βαθιά» στη διάρκεια των επιθέσεων στους Γερμανούς κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Στον εμφύλιο που ακολούθησε δεν ακούστηκε, για να μην πούμε ότι ήταν περίπου… απαγορευμένη καθώς δεν την ενέκρινε ο Νίκος Ζαχαριάδης.

Η μάχη για τις ευθύνες φούντωσε το 1976 όταν η Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία στο πλαίσιο μιας έρευνα για τον Εμφύλιο αναφέρθηκε στον αφοπλισμό του 2ου Συντάγματος. Ο Δημητρίου έστειλε επιστολή με τον οποία ζητούσε να ανοίξει διάλογος μεταξύ των πρωταγωνιστών για να λάμψει η αλήθεια. Κι αναφέρει ότι λίγο πριν φύγει για τη Μεραρχία είχε έρθει εντολή ότι εάν χρειαζόταν θα εμπλέκονταν σε μάχη με τους Άγγλους

F 4

Ακολούθησε η απάντηση του Ντίνου Γιαννακουλόπουλου που θεωρούσε υπεύθυνο το Νικηφόρο

F 5 1

Ο διάλογος στον οποίο πήραν μέρος και άλλοι αγωνιστές κράτησε καιρό, αλλά περισσότερο συσκοτίστηκε η υπόθεση παρά φωτίστηκε. Ακόμα και μέχρι πριν λίγα χρόνια όταν ο Γρηγόρης Φαράκος, πρώην γγ του ΚΚΕ, κυκλοφόρησε βιβλίο για τον Άρη Βελουχιώτη ο ανιψιός του Παπαζήση που λέγεται κι αυτός Μιχάλης του έστειλε εξώδικο για τις κρίσεις που κάνει.

Σχολιαστε το αρθρο

ΔΗΜΟΦΙΛΗ