Σάββατο 3 Δεκεμβρίου 2022

Η βάση εισαγωγής στα ΑΕΙ είναι μια τεχνητή και βαθιά συντηρητική επιλογή

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Του Στάθη Ψύλλου , καθηγητή Φιλοσοφίας στο ΕΚΠΑ

Η ύπαρξη βάσης εισαγωγής στα ΑΕΙ είναι μια τεχνητή και βαθιά συντηρητική επιλογή. Σε κάθε περίπτωση, γιατί  να είναι το 10/20 η βάση και όχι, ας πούμε, το 3/20? Η συντηρητικότητα φαίνεται από το εξής: η επιλογή της βάσης του 10 (δηλ. Του μισού)  αντιστοιχεί σε ένα απαρχαιωμένο σύστημα αξιολόγησης που έχει ως σκοπό την τιμωρία και όχι την ευκαιρία. Στον Καναδά (Οντάριο) η αξιολόγηση των μαθητών γίνεται με την εξής κλίμακα: πάνω από τον μέσο όρο της επαρχίας, στον μο και κάτω από τον μέσο όρο. Γιατί τιμωρία; Γιατί καλώς ή κακώς το ‘κάτω από την βάση’ θεωρείται ένδειξη ανικανότητας ενώ κάθε άλλο παρά κάτι τέτοιο είναι. Ένα σύστημα πρέπει να έχει και κριτήρια αποτυχίας. Αλλά τα κριτήρια αυτά δεν συνδυάζονται κατ’ ανάγκη με το 10/20! αλλά και ούτε με την ύπαρξη γενικής βάσης. Τα κριτήρια μπορεί να είναι πχ ότι για να μπεις στην Ιατρική Αθήνας χρειάζεσαι πχ 18/20 ενώ για να μπεις σε μια άλλη σχολή χρειάζεσαι πχ 2/20. Τα κριτήρια είναι τοπικά και εξειδικευμένα. Και φυσικά υπαρκτά! Κάποιος που στοχεύει πχ το Φυσικό της Πάτρας και δεν εισάγεται αποτυγχάνει αλλά δεν τιμωρείται—ακριβώς γιατί μπορεί να εισαχθεί κάπου αλλού. Αν το όνειρο του είναι να σπουδάσει φυσικός στην Πάτρα μπορεί να ξαναδώσει εξετάσεις. Αλλά γιατί να υποχρεούται να ξαναδώσει;

Σε κάθε περίπτωση, η αναβάθμιση της δημόσιας μέσης εκπαίδευσης είναι ένα τεράστιο θέμα (για το οποίο δεν φταίει η Αριστερά αν και ίσως δεν έκανε αυτά που έπρεπε όταν δέχτηκε να διαχειριστεί το μνημονιακό χάος). Και είναι (ήταν) αποσυνδεδεμένο από της εισαγωγή στα ΑΕΙ. Στο (μη αριστερό) Βέλγιο όποιος αποφοιτά από το «λύκειο» γράφεται απλά σε κάποια σχολή της προτίμησης του (με κριτήριο προσφορά/ζήτηση και ρυθμιστή τον βαθμό). Έτσι απλά. (Με εξαίρεση τις ιατρικές οι οποίες αποτελούν ιδιάζων πεδίο διεθνώς) Στη πράξη κάτι τέτοια γινόταν και στην Ελλάδα μέχρι φέτος. THINK of it. Τα παιδιά έδιναν εξετάσεις και σχεδόν όλα εισάγονταν σε σχολές με βάση την προσφορά/ζήτηση και ρυθμιστή τον βαθμό των πανελληνίων.

Οι καιροί όπου η ανώτατη εκπαίδευση ήταν προνόμιο των λίγων πέρασαν ανεπιστρεπτί. Κάποτε η μητέρα μου τελείωσε το δημοτικό και η θεία μου το γυμνάσιο, το οποίο ήταν για τους λίγους. Όταν η εκπαίδευση (μέχρι την ένατη τάξη) έγινε υποχρεωτική κάποια παιδιά του δημοτικού έπαιρναν κάτω από τη βάση αλλά αυτό δεν στάθηκε εμπόδιο (και ορθώς) στο να ενταχθούν στο γυμνάσιο. Εμείς δώσαμε εξετάσεις για να εισαχθούμε στο Λύκειο αλλά όταν καταργήθηκαν κάποια παιδιά που θα έγραφαν κάτω από την βάση ορθώς εντάχθηκαν στο Λύκειο. Εδώ και κάποιες δεκαετίες η ανώτατη εκπαίδευση έχει γίνει (στην πράξη) υποχρεωτική. Με ανάλογο τρόπο κάποια παιδιά που γράφουν ‘κάτω από την βάση’ εντάσσονται ορθώς σε σχολές.  Κάποιοι συνεχίσουν για μεταπτυχιακές σπουδές που (ορθώς) μαζικοποιούνται. Είναι λάθος να ορθώνει κανείς εμπόδια στην μεταλαμπάδευση γνώσης και εξειδίκευσης στους νέους. Δεν θα γίνουν όλοι μαθηματικοί ή δικηγόροι αλλά γιατί να μη γίνουν πχ διαφημιστές ή γεωπόνοι; (Τα παραδείγματα είναι τυχαία και δεν υποκρύπτουν καμία αξιολόγηση—το contrast θα μπορούσε να αντιστραφεί!)

Έτσι μέχρι τώρα είχαμε πετύχει στην Ελλάδα (με ομολογουμένως επώδυνο για τους μαθητές τρόπο, βλ. Πανελλήνιες εξετάσεις) αυτό που αλλού γίνεται με ένα απολυτήριο Λυκείου: την de facto ανοικτή πρόσβαση στα ΑΕΙ.  (Αυτά τα περί νέων τμημάτων τα ακούω με μια δόση άλατος. Κάποτε τον 20ο αιώνα χωρίστηκαν οι σχολές σε τμήματα και πολλοί τότε το θεώρησαν ‘κατακερματισμό’. Κάποιοι άλλοι—συνήθως άσχετοι ή με συμφέροντα—αντιτάχθηκαν σε νέα τμήματα (όπως αυτό που υπηρετώ) παρά το γεγονός ότι αποδείχτηκαν κοσμήματα.)

Αυτό που έγινε φέτος δεν είναι μια απλή αλλαγή (πολλώ μάλλον δε μια βελτίωση) της κατάστασης. Πρόκειται για μια εκ θεμελίων αλλαγή του τρόπου εισαγωγής στα ΑΕΙ επί το συντηρητικότερο και το ταξικότερο. Πρόκειται για το χειρότερο ταξικό αποκλεισμό. Δες τα στοιχεία για τα εσπερινά Λύκεια προς επιβεβαίωση. Αλλά όχι μόνο. Ας πάρουμε το επίσημο νούμερο  των σχεδόν 14.000 που δεν πέρασαν. Εδώ τα στοιχεία είναι συγκεκριμένα και πρέπει κάποιος να τα πει αλλά θα εκπλαγώ αν η μεγάλη πλειοψηφία δεν είναι  παιδιά από φτωχότερα λαϊκά στρώματα και από την επαρχία.

Η αριστερά που ανέλαβε να διαχειριστεί το καταστροφικό μνημόνιο  έχει ευθύνες αλλά στην πράξη , η ελεύθερη εισαγωγή στα ΑΕΙ ήταν μια (ορθή) επιλογή όλων. Το οποίο σημαίνει ότι η σημερινή ΝΔ αλλάζει τα δεδομένα και στον χώρο της δεξιάς. Κατά πρώτον, το συμπέρασμα ότι κάποιος που έγραψε 6/20 δεν μπορεί να τελειώσει είναι αυθαίρετο. Όλο και περισσότεροι φοιτητές δουλεύουν για να σπουδάσουν. Από την άλλη το μόνο ίσως θετικό της κρίσης είναι ότι ξανά γέμισαν τα αμφιθέατρα. Στο απόγειο της κρίσης έκανα μάθημα σε γεμάτη αίθουσα χωρίς θέρμανση και χωρίς καθαριότητα. Τα παιδιά προσπαθούν να τελειώσουν τις σπουδές του ακριβώς γιατί πιστεύουν ότι το 6/20 (ή το 18/20) είναι απλά νούμερα που δεν απηχούν σώνει και καλά διαφορετικές δυνατότητες αλλά ούτε μπορούν να γίνονται άλλοθι για να μην βρουν δουλειά αργότερα. Οι ‘ντιλιβεράδες΄(όπως και οι νυχτοφύλακες που ήμουν εγώ όταν σπούδαζα στο εξωτερικό) ειναι και αυτό επάγγελμα που χρήζει τον σεβασμό μας. Το πτυχίο κατα την γνώμη μου δεν είναι διαβατήριο για την αγορά εργασίας αλλά πρωτίστως μια ευκαιρία να γνωρίσεις σε κάποιο βαθμό ένα η περισσότερα γνωστικά αντικείμενα (μ ότι αυτό συνεπάγεται), ανεξαρτήτως του  αν θελήσεις η μπορέσεις να το ‘αξιοποιήσεις’ επαγγελματικά.

Συγγνώμη παρασύρθηκα και μακρηγόρησα. Έχω όμως την πεποίθηση ότι τα λεγόμενα μου θα σε προβληματίσουν, αν δεν σε πείσουν.

Σχολιαστε το αρθρο

ΔΗΜΟΦΙΛΗ