Τετάρτη 3 Αυγούστου 2022

Η βρόμικη και σχιζοφρενική ευημερία της Νορβηγίας

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΤΩΡΑ

του Γιώργου Ι. Αλλαμανή

Δεν πρέπει να υπάρχει πιο φαρισαϊκή χώρα στον πλανήτη απ’ τη Νορβηγία. Πέντε εκατομμύρια άνθρωποι κολυμπάνε στα ασφαλή νερά του κράτους πρόνοιας, οδηγούν e-cars, τιθασεύουν τους δημόσιους και ιδιωτικούς ρύπους στην ατμόσφαιρα, προστατεύουν τα άγρια δάση της βροχής (rainforests) και περπατάνε ζωηρά στο κέντρο του Όσλο. Κι όταν ανάβουν το φως γυρνώντας σπίτι απ’ τις καλοπληρωμένες δουλειές τους ξέρουν ότι το ρεύμα προέρχεται κατά 95% από υδροηλεκτρικά εργοστάσια.

Πίσω από τον πράσινο παράδεισο κρύβεται ένας ιστορικός οικονομικός εχθρός: η μονοκαλλιέργεια, είτε ήταν τα ζαχαροκάλαμα που επέβαλλαν τον 19ο αιώνα οι Γάλλοι αποικιοκράτες στην Αϊτή, είτε η κορινθιακή σταφίδα στα καθ’ ημάς. Μόλις το ένα και μοναδικό προϊόν βρεθεί στη δίνη μιας κρίσης, κοινωνία και οικονομία απειλούνται με κατάρρευση.

Στους σύγχρονους Βίκινγκς το προϊόν αυτό είναι τα απέραντα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου που εντοπίστηκαν απ’ τα τέλη της δεκαετίας του ’60 στη Βόρεια Θάλασσα. Η Νορβηγία είναι μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγική χώρα της Ευρώπης και η τρίτη εξαγωγέας φυσικού αερίου στον κόσμο, μετά τη Ρωσία και το Κατάρ.

Η εκπληκτική ευημερία της – το νορβηγικό Ταμείο Δημόσιων Επενδύσεων είναι ένας κουμπαράς όπου ξεχειλίζουν πάνω από ένα τρις ευρώ -, είναι βρόμικη και σχιζοφρενική.

Βρόμικη, γιατί πουλώντας μαζικά υδρογονάνθρακες οι Νορβηγοί μολύνουν την υπερθερμασμένη Γη στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. «’Όχι εμείς, οι πελάτες μας», «Ακόμη κι αν σταματήσουμε, άλλα πετρελαιοπαραγωγικά κράτη θα καλύψουν τη ζήτηση», λένε πολλοί.

Και σχιζοφρενική, γιατί ένας έμπορος θανάτου κάνει γονυκλισίες στη Μητέρα Φύση για να σώσει την ψυχή του πίσω απ’ τον φράκτη της έπαυλής του.

Τη Δευτέρα που μας πέρασε έγιναν βουλευτικές εκλογές στη Νορβηγία. Έχασαν οι Συντηρητικοί της επί οκτώ χρόνια πρωθυπουργού Έρνα Σόλμπεργκ, και οι Εργατικοί ετοιμάζονται να επιστρέψουν στην εξουσία. Αυτό θα πάρει καιρό. Ίσως και μήνες, γιατί το νορβηγικό Δημόσιο λειτουργεί μια χαρά στον αυτόματο πιλότο. Και γιατί ο πολιτικός πολιτισμός εκεί πάνω καθορίζεται από την σύνθεση απόψεων και τη διακομματική συνεργασία.

s14 65925ErnaSolberg

Τί κυριάρχησε στις εκλογές; 

Η κλιματική αλλαγή και η σταδιακή απεμπλοκή της Νορβηγίας από τις χρυσοφόρες εξαγωγές υδρογονανθράκων.  Όχι μόνο γιατί πολλοί ψηφοφόροι ανησυχούν ειλικρινά για το θέμα, αλλά και γιατί ξέρουν ότι αν φύγει απότομα απ’ την εξίσωση ο παράγοντας πετρέλαιο, η χώρα θα μείνει ξεκρέμαστη. Θα κινδυνεύσουν οι δουλειές τους, η ποιότητα της ζωής τους, η αίσθηση υπεροχής απέναντι στους γείτονες της πολυτάχυτης και προβληματικής Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ισχύς του Όσλο απέναντι στο Πεκίνο και τη Μόσχα.

Κυρίαρχοι διεθνείς παίκτες, όπως οι αυτοκινητοβιομηχανίες και πετρελαϊκοί κολοσσοί, ποντάρουν στο χαρτί της πράσινης ανάπτυξης, αυτό που και στην Ελλάδα γίνεται με όρους ληστρικούς, γεμίζοντας ασύδοτα τις βουνοκορφές με αιολικά πάρκα. Η ζήτηση πετρελαίου υποχωρεί παγκοσμίως. Και όποιος μείνει πίσω, ίσως σε μερικές δεκαετίες να καταλήξει περιφέρεια μιας χαμένης Ατλαντίδας του μαύρου χρυσού.

w14 144037st

Ο ηλικίας 61 ετών γιός πάμπλουτου ναυλομεσίτη Γιόνας Γκαρ Στέρε, ο εκ μεταγραφής (ήταν δεξιός στα νιάτα του…) ηγέτης των Εργατικών και επόμενος πρωθυπουργός, τα ξέρει αυτά. Δεσμεύεται στα μεγάλα λόγια, δυσκολεύεται στα χρονοδιαγράμματα.

Κοντά 200.000 άνθρωποι εργάζονται στον πετρελαϊκό τομέα, ο οποίος γεννά πλούτο: το 40% των εθνικών εξαγωγών και το 14% του νορβηγικού ΑΕΠ. Για να γίνει πράσινος ο πετρελαϊκός γίγαντας της Ευρώπης θέλει δουλειά πολλή.

Επί του πολιτικώς πρακτέου, οι Εργατικοί θα επιδιώξουν να συγκυβερνήσουν με το (αγροτικών καταβολών) Κόμμα του Κέντρου και με τους Πράσινους. Δηλαδή τα ξαδέλφια του Τόνι Μπλερ με τους μικρο-νοικοκυραίους και την πάλαι ποτέ αριστερή οικολογία που έβαλε νερό στο κρασί της. Οι τρεις τους εξασφαλίζουν κάτι παραπάνω από την πλειοψηφία των 85 εδρών που χρειάζονται για να βγάλουν την επόμενη κυβερνητική τετραετία.

Όσοι κρατούν μικρό καλάθι, φοβούνται ότι η κότα που κάνει το (μαύρο) χρυσό αυγό θα μείνει ανέπαφη και ότι το πολύ πολύ να αποκλειστούν απ’ την εξόρυξη υδρογονανθράκων κάποιες θαλάσσιες περιοχές της κλιματικά πολύπαθης Αρκτικής Ζώνης. Παράλληλα, βέβαια, με την φαρισαϊκή περιποίηση της οικολογικής βιτρίνας: δείκτες εκπομπών CO2 και άλλων αερίων του θερμοκηπίου, ηλεκτροκίνηση κ.λπ.

Στο βάθος – δύσκολο να το καταλάβουμε αυτό στην Ελλάδα -, χαμογελάει ο Λούθηρος. Είναι πανταχού παρούσα μία προτεσταντική ηθική.

«Ακόμη και όσοι δεν θέλουν να πληγεί η πετρελαϊκή βιομηχανία, όσοι λένε «Μα είμαστε μόνο πέντε εκατομμύρια άνθρωποι», την ίδια στιγμή λένε «Αν όμως εμείς, ο πλουσιότερος λαός στον κόσμο, δεν προσπαθήσουμε να σώσουμε τον πλανήτη, τότε ποιος θα προσπαθήσει;» έγραψε πρόσφατα ο Χάιλαντ ‘Ερικσεν, κοινωνικός ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο του Όσλο.

Επί τη ευκαιρία, ας μην πάρει κανείς τοις μετρητοίς τα περί επίγειου παραδείσου. Νορβηγός ήταν ο ζωγράφος Εντβαρντ Μουνκ (1863-1944), που συμπυκνώνει σ’ ένα πίνακα, την πασίγνωστη «Κραυγή», όλη την αγωνία του δυτικού, τουλάχιστον, κόσμου.

Πήγαμε πολύ πίσω; Νορβηγός είναι και ο (αντι)σταρ λογοτέχνης Καρλ Ούβε Κνάουσγκορντ, 52 ετών σήμερα, που κάνει μία μοναδική κατάβαση στα ξέφωτα και στα ερέβη της αντιφατικής κοινωνίας του Βορρά στην εξάτομη αυτοβιογραφία του «Ο αγώνας μου» (στα ελληνικά κυκλοφορούν και οι έξι τόμοι).

Σχολιαστε το αρθρο

ΔΗΜΟΦΙΛΗ