Σάββατο 15 Ιανουαρίου 2022

Αιμοσταγής, εξυπηρετικός και παλαιός γνώριμος ο «τιμονιέρης» του Καζακστάν

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΤΩΡΑ

Δυόμιση χρόνια είναι αρκετά για να ζυγίσεις έναν φίλο. Και να τον στηρίξεις στα δύσκολα. Κάπως έτσι θα σκέφτηκαν ο Πούτιν, ο Σι, ακόμα και ο Μπάιντεν όταν ξέσπασαν οι αιματηρές ταραχές στο Καζακστάν. Είχαν να διαλέξουν ανάμεσα στη «νέα σταθερότητα» και το άγνωστο. Ψήφισαν την πρώτη, στηρίζοντας τον Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγεφ, πρόεδρο της χώρας απ’ τον Ιούνιο του 2019.

Οι Ρώσοι το έκαναν έμπρακτα, στέλνοντας 2.500 στρατιώτης της διαβόητης 45ης Ταξιαρχίας, με βεβαρυμμένο ιστορικό στα μέτωπα της Τσετσενίας. Οι Κινέζοι εξαίροντας την «αποφασιστικότητα» του Τοκάγεφ που «έλαβε μέτρα σε κρίσιμες στιγμές και εξομάλυνε την κατάσταση». Και οι Αμερικανοί υπερασπιζόμενοι την «συνταγματική νομιμότητα» και αποφεύγοντας να καταδικάσουν το μακελειό που στοίχησε τη ζωή σε εκατοντάδες, ίσως λίγες χιλιάδες πολίτες της κεντροασιατικής χώρας.

02 Αποθήκευση μεταλλευμάτων που περιέχουν ουράνιο σε ορυχείο του Καζακστάν.
Αποθήκευση μεταλλευμάτων που περιέχουν ουράνιο σε ορυχείο του Καζακστάν.

Το μήνυμα είναι σαφές: ο 69χρονος Καζάκος προέδρος μπορεί να κάνει μπίζνες με τους ξένους. Αρα πρέπει να παραμείνει στην εξουσία. Είναι αιμοσταγής (κανείς δεν είναι τέλειος…) εξυπηρετικός και παλαιός γνώριμος. Απ’ τα νιάτα του, όταν σπούδαζε διεθνείς σχέσεις στη Μόσχα, έκανε καριέρα ως διπλωμάτης στο υπουργείο Εξωτερικών της ΕΣΣΔ, μάθαινε μανδαρίνικα κινέζικα και υπηρετούσε στη σοβιετική πρεσβεία στο Πεκίνο. Και αργότερα, όταν έγινε πρωθυπουργός του προέδρου Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγεφ, αρχιμάστορα του αυταρχισμού και επί 29 χρόνια (1990-2019) δικτάτορα του Καζακστάν.
Και τί μπίζνες… Αυτή η τεράστια χώρα με το πλούσιο υπέδαφος και τους πένητες κατοίκους παράγει το 40% του ουρανίου παγκοσμίως. Το μισό το αγοράζει η ενεργοβόρα Κίνα για τα πυρηνικά της εργοστάσια. Με τις πρόσφατες ταραχές η τιμή του ραδιενεργού καυσίμου αυξήθηκε 8%. Τώρα που η θανάσιμα επικίνδυνη πυρηνική ενέργεια βαφτίζεται «πράσινη» από βιομηχανίες και κυβερνήσεις, ελέω κλιματικής αλλαγής, δεν είναι πρέπον μερικές χιλιάδες διαδηλωτές να βάλουν χέρι στο ευαίσθητο προϊόν.

03 Οι εξαγωγές του Καζακστάν. Υδρογονάνθρακες και ξερό ψωμί...
Οι εξαγωγές του Καζακστάν. Υδρογονάνθρακες και ξερό ψωμί…

Ούτε πρέπει να κλονιστεί η παραγωγή πετρελαίου του Καζακστάν. Στον κρίσιμο αυτό τομέα τα πράγματα θυμίζουν προεπαναστατικό Ιράν, οι ξένες εταιρείες αλωνίζουν. ‘Οχι μόνο η ρωσική Gazprom αλλά και οι αμερικάνικες Chevron και Exxon Mobil. Η νομοθεσία επιτρέπει να βγάζουν τα κέρδη τους στο εξωτερικό αφήνοντας πουρμπουάρ στην τοπική ελίτ.
Η διαφθορά και η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των 19 εκατομμυρίων κατοίκων δεν πολυφαίνονται στον χάρτη των γεωπολιτικών σχεδιασμών.

Πίσω από το αιματοκύλισμα και τη διεθνή στήριξη κρύβεται η ολοκλήρωση μιας αλλαγής φρουράς. Ναι μεν το 2019 ο Ναζαρμπάγεφ παραιτήθηκε υπέρ του Τοκάγεφ, αλλά με γεροντικό πείσμα επέμενε να κινεί τα νήματα απ’ το παρασκήνιο. Η Μόσχα και το Πεκίνο, δευτερευόντως και η Ουάσιγκτον, βρήκαν μια καλή ευκαιρία να ξεδοντιάσουν τον 81χρονο πρώην δικτάτορα. Και να κάνουν δουλίτσες με τον Τοκάγεφ.

04 Πούτιν και Τοκάγεφ σε παλαιότερη συνάντησή τους.
Πούτιν και Τοκάγεφ σε παλαιότερη συνάντησή τους.

Δύσκολα μπορεί να εξηγηθεί αλλιώς η καθαίρεση του επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών Καρίμ Μασίμοφ, του πανύψηλου εξ απορρήτων του Ναζαρμπάγεφ. Το εδραιούμενο καθεστώς Τοκάγεφ τον έριξε σ’ ένα κελί με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας. ‘Ηταν άνθρωπος της οικογένειας, πρώην διοικητής στην τράπεζα Halyk Bank που ίδρυσε η μία από τις τρεις κόρες του Ναζαρμπάγεφ (όλες δισεκατομμυριούχοι στο οιονεί «Καζακστάν ΑΕ») με τον σύζυγό της.

Ο Τοκάγεφ πήρε επίσης από τα χέρια του «γέρου» («Φύγε γέρο!» φώναζαν οι διαδηλωτές, μάλλον από κεκτημένη ταχύτητα δεκαετιών…) την προεδρία του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας. Και καθαίρεσε σε μια νύχτα την κυβέρνηση, για τα μέλη της οποίας ο Ναζαρμπάγεφ διατηρούσε δικαίωμα βέτο.

Μαζικές διαδηλώσεις για καθεστωτικές ανατροπές δεν γίνονται ανεκτές στην πίσω αυλή της Ρωσίας. Αυτό το μήνυμα στέλνει ο Πούτιν, έχοντας ήδη στηρίξει τα τελευταία δύο χρόνια τον δικτάτορα Λουκασένκο της Λευκορωσίας, καθώς και τους προστατευόμενούς του στην Αρμενία (ηττήθηκαν στρατιωτικά απ’ το Αζερμπαϊτζάν τον Οκτώβριο του 2020) και στην ανατολική Ουκρανία.

Στο βαθμό που ο ρόλος του Κρεμλίνου «τιμωρού» σε ό,τι απέμεινε από τον ρωσικό «ζωτικό χώρο» διασφαλίζει τα συμφέροντα της Μόσχας και μεγάλων παικτών όπως η Κίνα και η Ηνωμένες Πολιτείες, οι διεφθαρμένες ελίτ θα ξεφυτρώνουν η μία μέσα απ’ την άλλη, σαν κούκλες Μπαμπούσκα.

05 Κόκκινο χαλί μπάντες και ενθουσιασμένα παιδάκια. Ο Σι υποδέχεται τον Τοκάγεφ στην Κίνα.
Κόκκινο χαλί, μπάντες και ενθουσιασμένα παιδάκια. Ο Σι υποδέχεται τον Τοκάγεφ στην Κίνα.

Διάβαζα σ’ ένα τροσκιστικών αποκλίσεων site για την «εργατική διάσταση», λέει, της πρόσφατης εξέγερσης στο Καζακστάν. Ευσεβείς λενινίζοντες πόθοι… Οσο κι αν μερίδα διαδηλωτών συνδέεται με εργαζόμενους στην πετρελαϊκή βιομηχανία, τα ορυχεία και τον δημόσιο τομέα, αυτό που πνίγηκε στο αίμα ήταν το θολό καθρέφτισμα μιας μεγάλης αλλά ανοργάνωτης λαϊκής οργής. Αντιπολίτευση είπατε; Υπάρχουν επτά κόμματα που στηρίζουν κριτικά το κυβερνητικό.

Βέβαια, η στιγμή που ο δικτάτορας δολοφονεί το λαό του έφτασε. Αλλά όχι και η στιγμή που ο στρατός ενώνεται με τον επαναστατημένο λαό στους δρόμους και ο δικτάτορας διαφεύγει με ελικόπτερο.

Τί μένει; Η μυρωδιά του θανάτου, το πυρπολημένο δημαρχείο στο Αλμάτι, οι φωνές στον παγωμένο αέρα. Κι ένα γκρεμισμένο κούφιο άγαλμα του Ναζαρμπάγεφ, γιατί τα άλλα μνημεία παλιομοδίτικης προσωπολατρίας στέκουν όρθια.

06 Συμβολική νίκη στα σημεία. Οι διαδηλωτές γκρέμισαν ένα άγαλμα του Ναζαρμπάγεφ. Ηταν κούφιο.
Συμβολική νίκη στα σημεία. Οι διαδηλωτές γκρέμισαν ένα άγαλμα του Ναζαρμπάγεφ. ‘Ηταν κούφιο.

Τα κλειδιά της επιχείρησης τα κρατάει ο «εκσυγχρονιστής» Τοκάγεφ. Τώρα λοιπόν που εξάλειψε τους «τρομοκράτες» υπόσχεται «προσιτές τιμές στα καύσιμα, νέες θέσεις εργασίας, καταπολέμηση της διαφθοράς, λαϊκές κατοικίες, πιο δίκαιη απονομή της Δικαιοσύνης, ένα κράτος που ακούει τον πολίτη».

Οι λέξεις έχασαν ξανά το νόημά τους. Αν το είχαν βρει ποτέ.

Σχολιαστε το αρθρο

ΔΗΜΟΦΙΛΗ